Dünyanın ən nüfuzlu universitetlərini idarə edən qadınlar - Araşdırma
Son illərdə ali təhsil sistemində diqqət çəkən mühüm dəyişikliklərdən biri dünyanın aparıcı universitetlərində qadın rəhbərlərin sayının artmasıdır. Uzun müddət universitet rəhbərliyi əsasən kişilərin üstünlük təşkil etdiyi sahə olsa da, bu gün bir sıra nüfuzlu akademik qurumlara qadın alimlər rəhbərlik edir. Bu tendensiya təkcə gender bərabərliyinin güclənməsini deyil, həm də ali təhsildə idarəetmə modelinin dəyişdiyini göstərir.
“Azərbaycan müəllimi” 8 Mart Beynəlxalq Qadınlar Günü ərəfəsində dünyanın nüfuzlu universitetlərinin qadın rəhbərləri barədə məlumat toplayıb.
1. Artıq bir neçə ildir ki, “Times Higher Education Rankings” reytinq sıralmasına əsasən dünyanın ən yüksək reytinqli universitetləri sırasında birinci olan Oksford Universiteti hazırda tanınmış nevroloq alim İren Treysi tərəfindən idarə olunur. 2023-cü ildə universitetin vitse-kansleri vəzifəsinə təyin edilən İ.Treysi beynin ağrı mexanizmlərinin tədqiqi sahəsində aparıcı alimlərdən biri hesab edilir. Onun rəhbərliyi dövründə Oxford beynəlxalq tədqiqat proqramlarını genişləndirməyi və innovasiya layihələrini gücləndirməyi prioritet kimi müəyyənləşdirib.
2. Texnologiya və mühəndislik sahəsində dünyanın ən nüfuzlu universitetlərindən biri olan Massaçusets Texnologiya İnstitutunun (Massachusetts Institute of Technology) prezidenti isə bioloq alim Sally Kornbluthdur. 2023-cü ildə bu vəzifəyə seçilən S.Kornbluth MIT tarixində ikinci qadın prezidentdir. Onun rəhbərliyi universitetdə süni intellekt, biotexnologiya və yüksək texnologiyalar sahəsində tədqiqatların daha da genişləndirilməsi ilə yadda qalır.
3. Böyük Britaniyanın digər akademik nəhəngi - Kembric Universiteti (University of Cambridge) də qadın rəhbərlik altında fəaliyyət göstərir. Universitetin vitse-kansleri Deborah Prentice sosial psixologiya sahəsində tanınmış alimdir. O, akademik mühitdə sosial davranış və gender məsələləri üzrə araşdırmaları ilə məşhurdur. D.Prentice universitetin qlobal akademik əməkdaşlıqlarını gücləndirməyə və beynəlxalq tələbə proqramlarını genişləndirməyə xüsusi diqqət ayırır.
4. Klodin Qey 2023-cü ildə Harvard Universitetinin prezidenti seçilərək bu vəzifəni tutan ilk qaradərili qadın oldu. O, siyasət elmləri üzrə tanınmış alimdir və araşdırmaları əsasən demokratiya, siyasi iştirak və idarəetmə mövzularına həsr olunub. Onun rəhbərliyi dövründə universitetdə akademik müxtəliflik və inklüzivlik məsələləri ön plana çəkilmişdi.
5. ABŞ-nin ən prestijli universitetlərindən biri sayılan Yale Universitetində (Yale University) də son illərdə qadın rəhbərliyə keçib. Tarixçi alim Maurie McInnis 2024-cü ildən etibarən universitetin prezidenti vəzifəsini icra edir. O, daha əvvəl ABŞ-nin müxtəlif universitetlərində akademik idarəçilik təcrübəsi qazanıb və Yale-də tədqiqat mühitinin inkişafı ilə yanaşı akademik azadlığın qorunmasını prioritet istiqamətlərdən biri kimi müəyyənləşdirib.
6. Qadın liderlərin rəhbərlik etdiyi nüfuzlu universitetlər siyahısında New York University də xüsusi yer tutur. Universitetə 2023-cü ildən sosial iş və hüquq sahəsində alim olan Linda G. Mills rəhbərlik edir. Onun rəhbərliyi dövründə NYU-nun qlobal kampus şəbəkəsinin genişləndirilməsi və beynəlxalq akademik əməkdaşlıqların gücləndirilməsi istiqamətində yeni strategiyalar hazırlanıb.
7. Avropada qadın rəhbərlərin artması xüsusilə diqqət çəkir. Almaniyanın ən qədim ali təhsil müəssisələrindən biri olan Heidelberg University-ə molekulyar biologiya üzrə tanınmış alim Frauke Melchior rəhbərlik edir. Onun fəaliyyəti universitetdə fundamental elmi tədqiqatların və beynəlxalq akademik layihələrin inkişafına yönəlib.
8. ABŞ-nin məşhur universitetlərindən biri olan University of Washington isə uzun müddətdir psixoloq alim Ana Mari Cauce tərəfindən idarə olunur. 2015-ci ildən universitetə rəhbərlik edən Cauce ali təhsildə sosial bərabərlik və inklüzivlik siyasətini gücləndirməsi ilə tanınır.
9. Texnologiya sahəsində Avropanın ən qabaqcıl universitetlərindən biri olan École Polytechnique Fédérale de Lausanne də qadın rəhbər tərəfindən idarə olunur. Nanotexnologiya üzrə tədqiqatçı Anna Fontcuberta i Morral universitetin prezidenti kimi Avropa elmi ekosistemində innovasiya layihələrinin inkişafına töhfə verir.
10. Qadın rəhbərlərin fəaliyyət göstərdiyi nüfuzlu ali məktəblər arasında Avstraliyanın aparıcı universitetlərindən biri olan University of Melbourne də yer alır. Universitetə rəhbərlik edən alim Emma Johnston dəniz ekologiyası sahəsində tanınmış tədqiqatçıdır və onun rəhbərliyi ilə universitetdə iqlim dəyişikliyi və davamlı inkişaf mövzularında araşdırmalar genişlənir.
Mütəxəssislərin fikrincə, qadın alimlərin universitet rəhbərliyində daha çox təmsil olunması ali təhsilin inkişafına yeni yanaşmalar gətirir. Bu liderlər yalnız akademik tədqiqatların inkişafına deyil, həm də inklüziv təhsil siyasətinə, beynəlxalq əməkdaşlığa və innovasiya ekosistemlərinin qurulmasına mühüm töhfə verirlər.
Beləliklə, dünyanın aparıcı universitetlərinin idarəçiliyində qadınların rolu getdikcə güclənir. Bu proses ali təhsil sahəsində gender balansının yaxşılaşması ilə yanaşı, qlobal elm və innovasiya mühitinin daha müxtəlif və dinamik olmasına şərait yaradır.
