Texnoloji yeniliklər gələcəyin təhsilində çox böyük rol oynayacaq - Elnur Əhmədov - MÜSAHİBƏ
Azərbaycan Texnologiya Universitetində yeni innovativ layihə - “Texnologiyanın sirləri” adlı elmi-populyar animasiya silsiləsi təqdim olunub. Layihə süni intellekt imkanlarından istifadə etməklə texnologiyanın keçmişi, bu günü və gələcəyi barədə bilikləri sadə və vizual formada auditoriyaya çatdırmağı hədəfləyir.
“Azərbaycan müəllimi” İnnovasiya Mərkəzinin direktoru Elnur Əhmədov layihənin ideyası, hazırlanma prosesi ilə bağlı suallar ünvanlayıb.
1. “Texnologiyanın sirləri” layihəsi necə yaranıb?
“Texnologiyanın sirləri” layihəsi cəmiyyətimizdə texnologiyanın geniş yayılmasına baxmayaraq, onun işləmə prinsipləri barədə biliklərin kifayət qədər dərin olmaması kimi obyektiv bir ehtiyacdan irəli gələrək formalaşdırılmışdır. Layihənin əsas məqsədi mövcud texnologiyaları sadə, anlaşılan və elmi cəhətdən düzgün şəkildə izah etməklə onların geniş auditoriya üçün əlçatanlığını təmin etməkdir. Bu yanaşma yalnız informativ xarakter daşımır, eyni zamanda izləyicilərdə analitik düşüncə formalaşdırmağa xidmət edir. Eyni zamanda, layihənin strateji hədəflərindən biri gənc nəslin elmə və texnologiyaya marağını artırmaq, bu sahələri daha cəlbedici və anlaşılan şəkildə təqdim etməkdir. Xüsusilə şagird auditoriyasının seçilməsi təsadüfi deyil; çünki elmi maraq və öyrənmə motivasiyası məhz bu inkişaf mərhələsində formalaşır. Layihə elm və texnologiyanı mürəkkəb və əlçatmaz anlayış kimi deyil, gündəlik həyatın ayrılmaz tərkib hissəsi kimi təqdim etməyi qarşıya məqsəd qoyur.
2. Layihənin hazırlanmasında tələbələrin payı nə qədərdir?
Layihənin konseptual hazırlanmasından başlayaraq, mövzuların seçimi, araşdırılması, ssenarinin qurulması və vizual təqdimatın formalaşdırılması kimi mühüm mərhələlərdə tələbələrin fəal iştirakı təmin olunur.Bu prosesdə hər bir tələbənin fərdi yanaşması və bacarıqları layihəyə əlavə dəyər qatır. Bəzi tələbələr daha çox kreativ və ideya yönümlü yanaşma sərgilədiyi halda, digərləri texniki aspektlərin işlənməsində və ya məzmunun strukturlaşdırılmasında fərqlənirlər. Bununla yanaşı, layihənin ideya yükü və yaradıcı enerjisi məhz tələbələr tərəfindən formalaşdırılır.
3. Animasiya çarxlarının hazırlanmasında süni intellekt texnologiyalarından konkret olaraq hansı mərhələlərdə istifadə olunur?
Layihənin ideya və konseptual əsası insan tərəfindən formalaşdırılır, süni intellekt isə bu ideyaların reallaşdırılmasını dəstəkləyən texnoloji vasitə kimi çıxış edir. Süni intellektdən xüsusilə vizual kontentin hazırlanması mərhələsində geniş istifadə olunur. Buraya səhnələrin kompozisiyası, təsvirlərin generasiyası, animasiya üçün uyğun kadrların hazırlanması və ümumi vizual həllərin optimallaşdırılması daxildir. Bununla yanaşı, bəzi hallarda səsləndirmə, fon musiqisinin seçimi və ümumi audiovizual atmosferin formalaşdırılması mərhələlərində də süni intellekt alətlərindən istifadə edilir. Lakin burada əsas prinsip ondan ibarətdir ki, süni intellekt qərarverici mexanizm kimi deyil, alternativlər təqdim edən və prosesi dəstəkləyən vasitə kimi çıxış edir. Nəticə etibarilə, son seçimlərin edilməsi, məzmunun redaktəsi və ümumi yaradıcı yanaşmanın müəyyənləşdirilməsi insan faktoruna əsaslanır.
4. Albert Eynşteyn obrazının seçilməsi hansı meyarlara əsaslanır və bu obrazın layihədə rolu nədən ibarətdir?
Albert Eynşteyn obrazının layihədə istifadəsi məqsədyönlü və kommunikativ effektivlik baxımından əsaslandırılmış seçimdir. O, dünya miqyasında elmin, intellektual potensialın və innovativ düşüncənin simvolu kimi qəbul olunur. Bu səbəbdən onun obrazı auditoriyada dərhal elm, kəşf və analitik yanaşma ilə bağlı assosiasiyalar yaradır ki, bu da layihənin əsas ideyasının çatdırılmasını asanlaşdırır. O, mürəkkəb elmi və texnoloji anlayışları sadə və anlaşılan şəkildə izah edən bələdçi funksiyasını yerinə yetirir. Eynşteyn obrazı həm maarifləndirici funksiyanı yerinə yetirir, həm də layihənin brend elementi kimi çıxış edir. Bununla belə, qeyd etmək vacibdir ki, bu obraz layihənin bütün buraxılışlarında mütləq şəkildə yer almır.
5. Mövzuların seçimi hansı prinsip və prioritetlərə uyğun müəyyənləşdirilib?
Layihə çərçivəsində mövzuların seçimi sistemli yanaşmaya əsaslanır və əsas meyar kimi onların auditoriya üçün elmi-informativ dəyəri və praktik əhəmiyyəti nəzərə alınır. Burada başlıca prinsip hər bir mövzunun yalnız maraq doğurması deyil, eyni zamanda izləyiciyə konkret bilik və anlayış qazandırmasıdır.Seçim zamanı texnologiyaların yaranma tarixi, inkişaf mərhələləri və müasir vəziyyəti xronoloji ardıcıllıqla təqdim edilə biləcək mövzulara üstünlük verilir. Bu yanaşma izləyicilərə texnoloji prosesləri səbəb-nəticə əlaqələri çərçivəsində anlamağa və onların təkamülünü sistemli şəkildə dərk etməyə imkan yaradır. Eyni zamanda, mövzuların həm mövcud reallıqları izah etməsi, həm də gələcək inkişaf tendensiyaları barədə düşüncə formalaşdırması əsas prioritetlərdəndir.
6. Bu təşəbbüsün tələbələrin bilik və bacarıqlarına təsiri ilə bağlı konkret nəticələr varmı?
Bəli, layihənin tələbələrin inkişafına təsiri konkret və müşahidə oluna bilən nəticələrlə özünü göstərir. Ən mühüm dəyişikliklərdən biri tələbələrin təlim prosesində passiv öyrənən mövqedən çıxaraq, əldə etdikləri bilikləri izah edən, təqdim edən və vizual formada ifadə edən aktiv iştirakçılara çevrilməsidir.Layihə çərçivəsində tələbələrin kommunikasiya bacarıqlarında əhəmiyyətli irəliləyiş müşahidə olunur. Bununla yanaşı, tələbələr yalnız texnologiyanın istifadəçisi olmaqla kifayətlənməyərək, eyni zamanda kontent yaradan və texnoloji alətləri məqsədyönlü şəkildə tətbiq edən subyektlərə çevrilirlər.Layihənin digər mühüm təsirlərindən biri tələbələrdə özünəinamın artmasıdır.
7. Bu layihənin uzunmüddətli hədəfi nədir və gələcəkdə nə gözlənilir?
Uzunmüddətli hədəf məlumatı daha maraqlı, daha əlçatan və daha təsirli etməkdir. Müasir dövrdə klassik tədris üsullarının yeni nəsil üzərində əvvəlki səviyyədə təsirli olmadığı müşahidə olunur. Onlar vizual, virtual, dinamik və interaktiv məzmuna daha çox maraq göstərir.Bu baxımdan texnoloji yeniliklər gələcəyin təhsilində çox böyük rol oynayacaq. Sabahın dərsləri böyük ehtimalla daha çox vizual izahlar, qısa videolar və interaktiv təcrübələr üzərindən qurulacaq. Klassik model tam yox olmayacaq, amma mütləq dəyişəcək.Bu layihənin gələcəkdə daha böyük platformaya çevrilmə potensialı da var. Məsələn, müxtəlif mövzuları əhatə edən geniş bir rəqəmsal təhsil mühiti kimi. Hətta lokal səviyyədən çıxıb daha geniş auditoriyaya çatmaq da mümkündür.Açığı, bu sadəcə bir layihə deyil. Bu, gələcək təhsilin necə ola biləcəyinə dair bir sınaqdır. Və biz bu dəyişimin içində olmaq istəyirik, kənarında yox.
