Doktorantura təhsilində yeni mərhələ: kredit əsaslı "SABAH" doktorantura proqramı
Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyinin dəstəyi ilə ilk dəfə olaraq cari tədris ilindən etibarən fəlsəfə doktoru proqramı üzrə doktoranturaya qəbul və tədris prosesi "SABAH" doktorantura proqramı layihəsi çərçivəsində həyata keçiriləcək.
"Azərbaycan müəllimi" xəbər verir ki, doktorantura səviyyəsində kredit əsaslı modern metodologiyaya söykənən "SABAH" doktorantura proqramlarının icrası elmi fəaliyyətin modernləşdirilməsi istiqamətində atılan vacib addımdır.
Müasir elmi çağırışlara cavab verən kadr potensialının formalaşdırılması məqsədilə, ölkənin qabaqcıl elm və təhsil mərkəzlərinin daxil olduğu 4 qurum (1 elmi-tədqiqat institutu və 3 ali təhsil müəssisəsi) tərəfdaş olaraq seçilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutu, Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti, Bakı Dövlət Universiteti və Bakı Ali Neft Məktəbini əhatə edəcək pilot layihə üçün ümumilikdə 80 plan yeri ayrılmışdır.
Pilot layihə statusunda fəaliyyətə başlayan bu proqram ənənəvi tədqiqat modelindən fərqli olaraq, tədris əsaslı doktorantura prinsiplərinə əsaslanır. Beynəlxalq təcrübədə özünü doğrultmuş bu yanaşma gənc tədqiqatçıların fundamental elmi biliklərlə yanaşı, fənlərarası kompetensiyalara da yiyələnməsini təmin edir.
Proqramın əsas struktur xüsusiyyətləri:
• Təhsil forması və müddəti: Təhsil yalnız əyani formada, dövlət sifarişi (büdcə hesabı) əsasında həyata keçirilir. Normativ təhsil müddəti 4 il olaraq müəyyən edilmişdir.
• Tədris və tədqiqat balansı (2+2 modeli): 4 illik ümumi müddətin ilk 2 ili intensiv tədris mərhələsini, növbəti 2 ili isə elmi-tədqiqat, dissertasiyanın hazırlanması və müdafiəsi mərhələlərini əhatə edir.
• Kredit və akademik yük: İlk 2 illik akademik mərhələdə hər semestr üzrə 2 fənnin tədrisi nəzərdə tutulur. Hər semestrin sonunda doktorantların əldə etdikləri nəzəri və praktiki biliklər imtahan vasitəsilə qiymətləndirilir.
"SABAH" proqramı doktorantlara yalnız akademik inkişaf deyil, həm də onların gənc alim kimi formalaşması üçün unikal maliyyə və karyera imkanları vəd edir. Proqrama qəbul olunan tədqiqatçılar üçün aşağıdakı xüsusi imtiyazlar müəyyən edilmişdir:
• Yüksək məbləğli aylıq təqaüd: Doktorantların elmi fəaliyyətə tam fokuslanmasını təmin etmək məqsədilə onlara təhsil müddəti ərzində xüsusi artırılmış təqaüd ödəniləcəkdir.
• Rəsmi məşğulluq və elmi-pedaqoji inteqrasiya: Tədqiqatçılar təhsil aldıqları ali təhsil müəssisələrində rəsmi əmək müqaviləsi əsasında (0.5 ştat vahidi) işə qəbul edilərək əməkhaqqı ilə təmin olunurlar. Sözügedən mexanizm gənc alimlərin maliyyə asılılığını aradan qaldıraraq fəaliyyətlərini tamamilə elmi-tədqiqat prosesinə yönəltmələrinə və yüksək ixtisaslı kadr kimi formalaşmalarına imkan verəcək.
Doktoranturada kredit əsaslı "SABAH" proqramının tətbiqi, Azərbaycanda ali təhsilin doktorantura pilləsində keyfiyyətcə yeni standartın əsasını qoyur. Layihə ixtisas fənlərinin dərindən mənimsənilməsi, strukturlaşdırılmış imtahan mexanizmləri və elmi-pedaqoji fəaliyyətin sinerjisi sayəsində, ölkənin qlobal elmi məkana inteqrasiyasını sürətləndirərək yüksək ixtisaslı mütəxəssislərin yetişdirilməsinə xidmət edir.
