80 illik elm və təhsil salnaməsi: Azərbaycan Dillər Universiteti

Azərbaycanın ali təhsil sistemində özünəməxsus fəaliyyət profili, zəngin ənənələri və qlobal miqyaslı uğurları ilə seçilən aparıcı elm və tədris mərkəzlərindən biri - Azərbaycan Dillər Universiteti 80 illik yubileyini qeyd edir. Qurulduğu gündən etibarən ölkədə xarici dillərin öyrənilməsi, dilçilik elminin inkişafı, tərcüməçilik sənətinin təməllərinin atılması və beynəlxalq münasibətlər sahəsində peşəkar kadrların hazırlanması missiyasını üzərinə götürən bu ali məktəb, ötən onilliklər ərzində Azərbaycan təhsilinin flaqmanlarından birinə çevrilmişdir. Zəngin inkişaf yolu keçən ADU bu gün regional miqyasdan çıxaraq qlobal təhsil arenasında tanınan müasir tipli elmi-tədris müəssisəsi kimi tanınır.

Universitetin tarixi kökləri 1937-ci ildə Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun nəzdində Xarici dillər fakültəsinin yaradılması ilə başlayır. Bu addım respublikada xarici dilləri dərindən bilən mütəxəssislərə olan kəskin tələbatı ödəmək məqsədi daşıyırdı. 1948-ci ildə bu strukturun bazasında müstəqil Xarici Dillər İnstitutu təsis edildi. Fərqli dövrlərdə müəyyən struktur dəyişiklikləri, digər institutlarla birləşmə və yenidən ayrılma prosesləri baş versə də, universitet öz daxili gücünü itirməmiş, əksinə, elmi-pedaqoji potensialını ildən-ilə daha da artırmışdır.

ADU-nun yüksəliş və çiçəklənmə dövrü Azərbaycan xalqının Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin rəhbərliyi illərinə təsadüf edir. Ulu Öndər gənc nəslin xarici dillərə yiyələnməsinin və beynəlxalq əlaqələrin inkişafının strateji əhəmiyyətini hələ sovet dönəmində çox aydın şəkildə ifadə edirdi. Məhz onun birbaşa diqqəti, hamiliyi və uzaqgörən qərarları nəticəsində təhsil müəssisəsi yeni tədris binaları ilə təmin olundu, maddi-texniki bazası əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirildi və xarici ölkələrin aparıcı universitetləri ilə ilkin mübadilə proqramlarının əsası qoyuldu.

Heydər Əliyevin "Hər bir azərbaycanlı ən azı bir neçə xarici dil bilməlidir" tövsiyəsi bütöv bir nəsil üçün yol xəritəsinə çevrildi və bu ali missiyanın mərkəzində məhz Azərbaycan Dillər Universiteti dayandı.

Müstəqillik illərində, xüsusilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin rəhbərliyi dövründə ADU keyfiyyətcə tam yeni, modernləşmə mərhələsinə qədəm qoymuşdur. Dövlət başçısının təhsil islahatlarına verdiyi davamlı dəstək universitetin dünya təhsil sisteminə uğurlu inteqrasiyasını təmin etdi. Hazırda universitet tanınmış ictimai xadim, xalq yazıçısı, akademik Kamal Abdullanın rəhbərliyi altında fəaliyyət göstərir. Rəhbərlik tərəfindən həyata keçirilən məqsədyönlü islahatlar, elmi yaradıcılıq mühitinin genişləndirilməsi və beynəlxalq tərəfdaşlıq şəbəkəsinin şaxələndirilməsi ADU-nu müasir dünyanın çağırışlarına cavab verən intellektual mərkəzə çevirmişdir.

Yubiley ilini süsləyən, tək bu ali məktəbin deyil, bütövlükdə Azərbaycan ali təhsil sisteminin tarixinə qızıl hərflərlə yazılan ən böyük uğurlardan biri universitetin beynəlxalq reytinq göstəriciləridir. Dünyanın ən nüfuzlu reytinq agentliklərindən sayılan "QS World University Rankings"-in fənlər üzrə açıqladığı hesabatda Azərbaycan Dillər Universiteti "Müasir dillər" sahəsində dünyanın ən yaxşı universitetləri sırasına daxil olaraq  bir ilkə imza atmışdır.

Bu qlobal tanınma təsadüfi xarakter daşımır. Bu, illər boyu davam edən fundamental elmi araşdırmaların, beynəlxalq istinad göstəricilərinin, akademik nüfuzun və işəgötürənlər arasında aparılan sorğuların yüksək nəticələrinin məntiqi yekunudur. Dünyanın minlərlə tanınmış universitetinin rəqabət apardığı bu platformada ADU-nun bu uguru təhsilin məzmunca yeniləndiyini və tətbiq edilən metodologiyanın beynəlxalq standartlarla tam uzlaşdığını nümayiş etdirir. 

Azərbaycan Dillər Universiteti sadəcə xarici dillərin qrammatikasını öyrədən bir məktəb deyil, bu təhsil ocagı qlobal mədəniyyətləri birləşdirən universal bir körpü rolunu oynayır. Universitet daxilində hazırda 20-dən çox ölkənin dil və mədəniyyət mərkəzləri fəaliyyət göstərir. ABŞ, Böyük Britaniya, Fransa, Almaniya, İspaniya, İtaliya mərkəzləri ilə yanaşı, Şərq mədəniyyətinin fəlsəfəsini öyrənməyi təşviq edən Çin (Konfusi İnstitutu), Koreya, İndoneziya, Yaponiya, Hindistan və Ərəb ölkələri mərkəzləri tələbələrin ixtiyarına verilmişdir. Xarici ölkələrin Azərbaycandakı səfirlikləri və rəsmi qurumları ilə birbaşa əlaqədə çalışan bu mərkəzlər tələbələrə dili bilavasitə onun daşıyıcılarından öyrənmək və həmin xalqların mədəni mühitini dərindən dərk etmək imkanı yaradır.
Universitetin ölkə hüdudlarından kənarda fəaliyyət göstərən Azərbaycan dili və mədəniyyəti mərkəzləri isə milli maraqlarımızın qorunması, Azərbaycan həqiqətlərinin, ölkəmizin multikulturalizm modelinin və zəngin irsimizin dünyada tanıdılması istiqamətində müstəsna rol oynayır. Rusiya, Çin, Rumıniya, Serbiya və digər ölkələrin aparıcı universitetlərində ADU-nun təşəbbüsü və dəstəyi ilə yaradılmış bu mərkəzlər Azərbaycan mədəniyyətinin xarici ölkələrdəki elmi-mədəni elçilikləri funksiyasını uğurla yerinə yetirir.
Elmi tədqiqatların əhatə dairəsinin genişləndirilməsi istiqamətində də ADU-da mühüm addımlar atılır. Universitet innovativ yanaşma nümayiş etdirərək Azərbaycanda ilk dəfə Afrikaşünaslıq istiqamətinin inkişafına start vermiş və qitənin ən yayğın dili olan suahili dilinin tədrisini təşkil etmişdir. Bu addım ölkəmizin xarici siyasət strategiyasında Afrika dövlətləri ilə qurulan yeni münasibətlərə elmi-kadr dəstəyi baxımından xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

ADU-nun bugünkü gücü onun yüksək ixtisaslı professor-müəllim heyətindən qaynaqlanır. Universitetin müasir tədris strukturu bir neçə böyük fakültəni - İngilis və alman dilləri, Tərcümə, Beynəlxalq münasibətlər və regionşünaslıq, Təhsil, eləcə də Filologiya fakültələrini əhatə edir.

Tədris proqramları mütəmadi olaraq yenilənir və beynəlxalq akkreditasiya tələblərinə uyğunlaşdırılır. Universitetdə təkcə nəzəri biliklər deyil, həm də sinxron və ardıcıl tərcümə vərdişləri ən müasir laboratoriya şəraitində tələbələrə aşılanır.  Müxtəlif mübadilə proqramları çərçivəsində hər il onlarla tələbə və müəllim Avropanın, Asiyanın qabaqcıl universitetlərində təhsilini və təcrübəsini artırmaq şansı qazanır.

Elmi nəşrlər və tədqiqat mərkəzləri də ADU-nun fəaliyyətində xüsusi çəkiyə malikdir. Universitetin elmi jurnalları Ali Attestasiya Komissiyasının reyestrinə daxil olmaqla yanaşı, müxtəlif beynəlxalq indeksləşdirmə bazalarında yer alır. Bu resurslar gənc tədqiqatçıların, doktorant və magistrlərin elmi axtarışlarını dünya ictimaiyyətinə təqdim etmək üçün böyük platformadır.
Hər bir ali təhsil müəssisəsinin əsas hərəkətverici qüvvəsi və güzgüsü onun tələbələridir. ADU hər tədris ilində respublika üzrə ən yüksək keçid balları toplayan abituriyentlərin üstünlük verdiyi əsas seçimlərdən biri olaraq qalır. 

Tələbə Elmi Cəmiyyəti, Tələbə Gənclər Təşkilatı, Tələbə Həmkarlar İttifaqı Komitəsi və Könüllülər hərəkatı gənclərin asudə vaxtının səmərəli təşkilində, onların sosial layihələrdə aktiv iştirakında mühüm platformalardır. Universitet tələbələri dövlət səviyyəli beynəlxalq tədbirlərdə, idman yarışlarında və mədəniyyət layihələrində könüllü tərcüməçi qismində ölkəmizi daim uğurla təmsil edirlər. Vətən müharibəsində və tarixi torpaqlarımızın azad olunması uğrunda gedən döyüşlərdə ADU-nun tələbə və məzunlarının göstərdiyi qəhrəmanlıqlar, universitetdə gənclərin vətənpərvərlik ruhunun necə yüksək səviyyədə formalaşdırıldığının bariz sübutudur.

Azərbaycan Dillər Universiteti 80 illik yubiley zirvəsinə sadəcə təqvim yaşı ilə deyil, böyük elmi nailiyyətlər, beynəlxalq reytinqlərdə qazanılmış ugurlar, minlərlə yüksək ixtisaslı məzun ordusu və gələcəyə yönəlmiş strateji hədəflərlə yetmişdir. Yarandığı gündən bəri Azərbaycan dövlətçiliyinə, elminə və mədəniyyətinə sədaqətlə xidmət edən bu müqəddəs elm ocağı, öz fundamental ənənələrini qoruyaraq gələcəyə dogru inamlı addımlarla irəliləyir.

Anar Osmanlı