Süni intellekt 90 illik riyaziyyat problemini həll edib

11 Sentyabr, 2026 - 17:46
Süni intellekt 90 illik riyaziyyat problemini həll edib

"OpenAI" süni intellekt sisteminin təxminən 90 ildir həll olunmamış Navye-Stoks problemini həll etdiyini açıqlayıb. 

“Azərbaycan müəllimi” xəbər verir ki, Navye-Stoks problemi 2000-ci ildə Kley Riyaziyyat İnstitutu tərəfindən müəyyənləşdirilən yeddi "minilliyin problemi"ndən biridir və onun həlli üçün 1 milyon dollar mükafat nəzərdə tutulub.

"OpenAI"nin daxili süni intellekt sistemi üçölçülü mayelərin hərəkətini təsvir edən Navye-Stoks tənliklərinin müəyyən şərtlər altında sonlu müddətdə sinqulyarlıq yarada biləcəyini göstərən analitik sübut hazırlayıb. Sübut daha sonra Lean sistemində formal şəkildə yoxlanılıb.

Navye-Stoks tənlikləri hava və su kimi maye və qazların hərəkətini təsvir edir və təyyarələrin layihələndirilməsi, hava proqnozları və qan axınının öyrənilməsi kimi sahələrdə istifadə olunur. Problemin əsas sualı isə ilkin olaraq hamar olan maye hərəkətinin müəyyən şərtlər altında sonlu müddətdə sürətlərin sonsuz həddə çatdığı sinqulyarlığa gətirib-gətirməyəcəyidir.

"OpenAI"nin məlumatına görə, həll üzərində eyni vaxtda təxminən 10 min süni intellekt agenti işləyib və nəticə 88 saat ərzində əldə olunub. Sübutun Lean sistemində yoxlanılması üçün isə GPT-6 Astra əlavə 17 saat işləyib. Şirkət bütün sınaqlar çərçivəsində agentlərin 4,9 milyon mesaj göndərdiyini və təxminən 300 milyard çıxış tokenindən istifadə etdiyini bildirib.

Nəticə ətrafında mübahisə də yaranıb. Nyu-York Universitetinin riyaziyyat professoru Tristan Bakmaster "OpenAI"nin öz və "Anthropic" şirkətində çalışan həmkarının Navye-Stoks problemi ilə bağlı işlərindən xəbər tutduqdan sonra araşdırmanı sürətləndirdiyini bildirib. O, materiallarının "OpenAI"nin "Codex" sistemində saxlanılmasına görə narahatlığını ifadə edib. "OpenAI" isə onların işinə çıxış əldə etmədiyini və materiallarından istifadə etmədiyini açıqlayıb. Bununla belə, şirkət həmin şəxslərin məhsullardan istifadəsindən əldə edilən anonimləşdirilmiş məlumatların modellərin inkişafına təsir göstərmiş ola biləcəyini tam istisna etməyib.

"OpenAI" nəticənin məqsədinin süni intellektin riyazi problemlərin həllində əldə etdiyi irəliləyişi göstərmək olduğunu və bu nəticəyə görə 1 milyon dollarlıq mükafatı tələb etməyəcəyini bildirib.