BMT-dən süni intellekt xəbərdarlığı: Texnologiyanın inkişafı nəzarəti üstələyir

2 İyul, 2026 - 10:51
BMT-dən süni intellekt xəbərdarlığı: Texnologiyanın inkişafı nəzarəti üstələyir

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) müstəqil ekspertlər paneli süni intellektin sürətli inkişafının bəşəriyyət üçün fəlakətli nəticələrə səbəb ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib.

"Azərbaycan müəllimi" xəbər verir ki, BMT-nin Süni İntellekt üzrə Müstəqil Beynəlxalq Elmi Panelinin ilkin hesabatına əsasən, süni intellekt texnologiyaları elmi anlayışın və hökumətlərin tənzimləmə imkanlarının inkişafını geridə qoyur. Bu isə gələcəkdə texnologiyanın ciddi zərərlərə yol açmayacağına dair heç bir zəmanət vermir.

Panelin həmsədri, alim Yoşua Benjio bildirib ki, süni intellektin aldadıcı davranışlarına dair sübutlar artır və elmin hazırkı vəziyyəti texnologiyanın gələcəkdə nəzarətdən çıxmayacağına təminat verə bilmir.

Hesabatda vurğulanır ki, süni intellekt artıq riyaziyyat və elm sahələrində ekspert səviyyəsində düşünmə qabiliyyəti nümayiş etdirir, dərman və vaksinlərin hazırlanmasını sürətləndirir. Bildirilir ki, süni intellekt sistemlərinin yerinə yetirə bildiyi tapşırıqların mürəkkəbliyi hər 4-7 aydan bir 2 dəfə artır.

Ekspertlər xəbərdarlıq edirlər ki, getdikcə daha müstəqil fəaliyyət göstərən sistemlər üzərində nəzarətin itirilməsi, dezinformasiyanın yayılması, fırıldaqçılıq, kiberhücumlar və bioloji təhlükələrin yaranması əsas risklər sırasındadır.

Hesabatda həmçinin qeyd edilir ki, süni intellektin sürətli yayılması qlobal bərabərsizliyi daha da dərinləşdirə bilər. Hazırda qabaqcıl süni intellekt modellərinin hazırlanması və bu sahəyə investisiyalar əsasən ABŞ və Çində cəmləşib, bir çox ölkələr isə texnologiyanı tam anlamadan və idarə edə bilmədən ondan asılı vəziyyətə düşür.

BMT Baş katibi Antonio Quterreş hökumətləri təcili addımlar atmağa çağırıb. O bildirib ki, dünya anlamadığı bir şeyi idarə edə bilməz və süni intellektin potensialı böyük olsa da, risklər də realdır.

Sənəddə ölkələrə yerli məlumat mərkəzlərinin yaradılması, məktəblərdə və əmək bazarında süni intellekt savadlılığının artırılması, dezinformasiyaya qarşı strategiyaların hazırlanması və süni intellekt sistemlərinin davranışlarının davamlı monitorinqi tövsiyə olunur.

Ekspertlər qeyd edirlər ki, hazırda dünyada həftəlik əsasda bir milyarddan çox insan süni intellektdən istifadə etsə də, 2 milyarddan artıq insan hələ də internetə çıxış imkanından məhrumdur, bu da rəqəmsal uçurumu daha da dərinləşdirir.