Cismani cəza müasir pedaqogikada qəbulolunmazdır – Komitə
Uşağa qarşı tərbiyə və ya intizam məqsədilə fiziki güc tətbiq olunması, yəni cismani cəza (beynəlxalq müstəvidə istifadə olunan termin) uzun illər bir çox cəmiyyətlərdə “adi” metod kimi qəbul edilsə də, müasir dövrdə bu yanaşma ciddi şəkildə tənqid olunur və getdikcə daha çox ölkədə hüquqi məhdudiyyətlərə məruz qalır. Bu anlayışa uşağın vurulması, itələnməsi və ya digər fiziki təsir formaları daxildir. Bəzən buna psixoloji zorakılıq – alçaltma, qorxutma və ya təhdid də əlavə olunur ki, bu da uşağın inkişafına mənfi təsir göstərir.
"Azərbaycan müəllimi" xəbər verir ki, bu barədə Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin məlumatında qeyd olunub.
Məlumatda bildirilir ki, beynəlxalq səviyyədə cismani cəza uşaqların hüquqlarının pozulması kimi qiymətləndirilir. Xüsusilə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən qəbul edilən Uşaq Hüquqları Konvensiyası uşaqların zorakılığın bütün formalarından qorunmasını tələb edir. Bu sənədə əsasən, dövlətlər uşaqları fiziki və psixoloji zorakılıqdan qorumaq üçün qanunvericilik və maarifləndirmə tədbirləri həyata keçirməlidirlər. Bu yanaşma uşağın şəxsiyyət kimi hörmət edilməsini və onun ləyaqətinin qorunmasını əsas prinsip kimi qəbul edir.
Bir çox ölkələr artıq cismani cəzanı tamamilə qadağan edib. Məsələn, İsveç hələ 1979-cu ildə bu sahədə qabaqcıl addım ataraq uşaqlara qarşı fiziki cəzanı qadağan edən ilk ölkə olub. Daha sonra Almaniya, Fransa və digər Avropa ölkələri də oxşar qanunları qəbul ediblər. Bu ölkələrdə aparılan tədqiqatlar göstərir ki, zorakılıqdan uzaq tərbiyə metodları uşaqların psixoloji sağlamlığına daha müsbət təsir edir, aqressiv davranışların azalmasına və sosial bacarıqların inkişafına kömək edir.
Cismani cəzanın mənfi təsirləri elmi araşdırmalarla da sübut olunub. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı qeyd edir ki, fiziki cəza uşaqlarda qorxu, aşağı özünəinam, depressiya və hətta uzunmüddətli davranış problemlərinə səbəb ola bilər. Bundan əlavə, belə davranış modeli uşaqlarda zorakılığı “normal” kimi qəbul etməyə gətirib çıxara bilər ki, bu da gələcəkdə cəmiyyətdə zorakılığın artmasına şərait yaradır.
Azərbaycan qanunvericiliyində də bu istiqamətdə dəyişikliklərin edilməsi cəmiyyətin daha sağlam və təhlükəsiz mühitə doğru inkişaf etdiyini göstərir. Uşaqlara qarşı zorakılığın cərimə ilə cəzalandırılması yalnız hüquqi tədbir deyil, eyni zamanda ictimai mesajdır: tərbiyə zorakılıqla deyil, anlayış, səbr və səmimi ünsiyyətlə aparılmalıdır.
Yekun olaraq qeyd etmək yerinə düşər ki, cismani cəza artıq müasir pedaqogika və insan hüquqları baxımından qəbulolunmaz sayılır. Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, uşaqların hüquqlarına hörmət edən, zorakılıqdan uzaq tərbiyə üsulları daha sağlam və məsuliyyətli nəsillərin yetişməsinə zəmin yaradır. Buna görə də ictimaiyyətin maarifləndirilməsi və valideynlərin alternativ tərbiyə metodları ilə tanış edilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
