Dünyanın ən çətin dilləri: Onları öyrənmək nə qədər vaxt aparır?

22 İyul, 2026 - 17:32

Dünyanın ən çətin dilləri: Onları öyrənmək nə qədər vaxt aparır?

Yeni dil öyrənmək insanlara yeni mədəniyyətləri kəşf etmək, ünsiyyət dairəsini genişləndirmək və karyera imkanlarını artırmaq imkanı yaradır. Lakin bəzi dilləri mənimsəmək digərləri ilə müqayisədə daha çox vaxt və səy tələb edir. “Azərbaycan müəllimi” xarici mənbələrə əsasən, ingilisdillilər üçün ən çətin hesab olunan dilləri təqdim edir.

1. Mandarin Çin dili
• Öyrənmək üçün tələb olunan vaxt: 2 200 saat (təxminən 88 həftə)
• Ana dilində danışanların sayı: 1,3 milyard
Mandarin Çin dili ingilisdilli şəxslər üçün dünyanın ən çətin öyrənilən dili kimi qiymətləndirilir. Bunun əsas səbəbləri bunlardır:
• Loqoqrafik yazı sistemi: Əsas savadlılıq səviyyəsinə çatmaq üçün təxminən 3 000–4 000 heroqlifi əzbərləmək lazımdır.
• Omonimlər: Çoxlu söz eyni şəkildə tələffüz olunur və onların mənasını yalnız ton və ya cümlənin konteksti müəyyən edir.
• Qrammatika: Cümlə quruluşu və söz sırası ingilis dilindən fərqlənir. Bundan əlavə, saylarla isimlər arasında xüsusi ölçü sözlərindən (measure words) istifadə olunması tələb olunur.

2. Ərəb dili
• Öyrənmək üçün tələb olunan vaxt: 2 200 saat (təxminən 88 həftə)
• Ana dilində danışanların sayı: 310 milyondan çox
Ərəb dili öyrənənlər üçün bir sıra özünəməxsus çətinliklər yaradır:
• Yazı sistemi: Sağdan sola yazılan bitişik əlifbadan istifadə olunur və hərflərin forması sözün əvvəlində, ortasında və sonunda yerləşməsindən asılı olaraq dəyişir.
• Saitlərin yazılmaması: Qısa saitlər adətən yazıda göstərilmir. Bu səbəbdən sözlərin düzgün oxunuşu üçün onları əvvəlcədən tanımaq lazımdır.
• Diqlossiya: Müasir standart ərəb dili (MSA) ilə gündəlik danışıq dialektləri arasında ciddi fərqlər mövcuddur. Buna görə öyrənənlər çox vaxt iki müxtəlif dil variantını mənimsəməli olurlar.
• Kök sistemi: Sözlərin əksəriyyəti üç samitdən ibarət köklərdən yaranır və müxtəlif qəliblər qrammatik mənaları ifadə edir.
• Qrammatika: Feillərin mürəkkəb təsrif sistemi, ikilik forması (dual) və isimlərin kişi və qadın cinsinə görə dəyişməsi dili daha çətin edir.
Ərəb dili beynəlxalq münasibətlər, diplomatiya və ticarətdə geniş istifadə olunduğu üçün bu dili peşəkar səviyyədə bilən tərcüməçilərə qlobal əmək bazarında yüksək tələbat var.

3. Yapon dili
• Öyrənmək üçün tələb olunan vaxt: 2 200 saat (təxminən 88 həftə)
• Ana dilində danışanların sayı: 123 milyon
Yapon dili bir neçə mürəkkəb xüsusiyyəti özündə birləşdirir:
• Üç yazı sistemi: Hiragana (yerli sözlər üçün fonetik əlifba), Katakana (xarici mənşəli sözlər üçün fonetik əlifba) və Kanji (Çin heroqlifləri).
• Minlərlə heroqlif: Gündəlik oxu və yazı bacarığı üçün 2 000-dən çox kanji simvolunu öyrənmək tələb olunur.
• Nəzakət sistemi: Danışanın qarşı tərəflə münasibətindən asılı olaraq söz seçimi, feil formaları və cümlə quruluşu dəyişir.
• Qrammatik hissəciklər (particles): Sözlərin cümlədəki funksiyasını göstərən hissəciklər incə məna fərqləri yaradır və onların düzgün istifadəsi xüsusi diqqət tələb edir.

4. Koreya dili
• Öyrənmək üçün tələb olunan vaxt: 2 200 saat (təxminən 88 həftə)
• Ana dilində danışanların sayı: 77 milyon
Koreya dilinin çətin hesab edilməsinin əsas səbəbləri bunlardır:
• Hanqıl əlifbası: Məntiqi quruluşa malikdir və bir neçə gün ərzində öyrənilə bilər. Lakin heca blokları şəklində yazılması bir çox insan üçün qeyri-adidir.
• Yeddi nitq səviyyəsi: Rəsmilik dərəcəsindən asılı olaraq feil sonluqları və söz seçimi dəyişir.
• Aqlütinativ quruluş: Zaman, şəkil, inkar və digər qrammatik mənaları ifadə etmək üçün söz köklərinə müxtəlif şəkilçilər ardıcıl şəkildə əlavə olunur.
• Sino-Koreya mənşəli söz ehtiyatı: Çin dilindən alınmış çoxsaylı sözlərlə yanaşı, yerli koreya sözləri də geniş istifadə olunur.

5. Kanton dili
• Öyrənmək üçün tələb olunan vaxt: 2 200 saat (təxminən 88 həftə)
• Ana dilində danışanların sayı: 85 milyon
Kanton dili çox vaxt Mandarin dilindən belə daha çətin hesab olunur. Bunun əsas səbəbləri aşağıdakılardır:
• Altıdan doqquza qədər ton: Mandarin dilindən daha çox ton fərqi mövcuddur və səsin yüksəklik dəyişməsi sözün mənasını tamamilə dəyişə bilər.
• Yazılı və şifahi formalar: Yazılı Kanton dili, əsasını Mandarin təşkil edən standart yazılı Çin dilindən fərqlənir.
• Məhdud tədris resursları: Mandarin dili ilə müqayisədə öyrənmə materialları və kurslar daha azdır.
• Danışıq leksikası: Gündəlik danışıqda işlədilən, lakin rəsmi mətnlərdə rast gəlinməyən çoxlu söz və ifadələr mövcuddur.
• Cümlə sonu hissəcikləri: Cümlənin sonunda işlənən xüsusi hissəciklər emosiyanı, münasibəti və incə məna çalarlarını ifadə edir.

6. Navaxo dili
• Öyrənmək üçün tələb olunan vaxt: 1 100 saatdan çox
• Ana dilində danışanların sayı: 170 min
Navaxo dili dünyanın ən çətin dillərindən biri hesab olunur. Hətta İkinci Dünya müharibəsi zamanı qırılması mümkün olmayan hərbi şifrə kimi istifadə edilməsi ilə məşhurdur.
• Feilmərkəzli qrammatika: Tək bir feil ingilis dilində bütöv bir cümlə ilə ifadə olunan məlumatı çatdıra bilər.
• Dördüncü şəxs kateqoriyası: Birinci, ikinci və üçüncü şəxslə yanaşı, dördüncü şəxs qrammatik kateqoriyası da istifadə olunur.
• Məhdud resurslar: Xüsusilə ixtisaslaşmış proqramlardan kənarda keyfiyyətli tədris materialları olduqca azdır.

7. Vyetnam dili
• Öyrənmək üçün tələb olunan vaxt: 1 100 saat (təxminən 44 həftə)
• Ana dilində danışanların sayı: 85 milyon
Vyetnam dili həm öyrənilməsi nisbətən asan xüsusiyyətləri, həm də ciddi çətinlikləri özündə birləşdirir:
• Altı ton: Səs tonunun dəyişməsi sözün mənasını tamamilə dəyişir. Məsələn, “ma" sözü tonundan asılı olaraq "ruh", "ana", "amma" və ya "çəltik tingi" mənalarını ifadə edə bilər.
• Latın əlifbası: Dil latın qrafikalı əlifbadan istifadə etsə də, tonları göstərmək üçün müxtəlif diakritik işarələrdən istifadə olunur.
• Birhecalı sözlər: Sözlərin əksəriyyəti bir hecadan ibarətdir. Buna görə də düzgün tonla tələffüz xüsusilə vacibdir.
• Təsnifat sözləri: Müxtəlif isim qrupları üçün fərqli təsnifat sözlərindən istifadə edilir.
• Regional fərqlər: Şimal, Mərkəz və Cənub dialektləri arasında həm tələffüz, həm də söz ehtiyatı baxımından nəzərəçarpacaq fərqlər mövcuddur.

8. Macar dili
• Öyrənmək üçün tələb olunan vaxt: 1 100 saat (təxminən 44 həftə)
• Ana dilində danışanların sayı: 14 milyon
Macar dili Ural dilləri ailəsinə aiddir və Hind-Avropa dilləri ilə yaxın qohumluğu yoxdur. Bu da onu öyrənməyi daha çətin edir.
• 18 qrammatik hal: Alman dilində dörd, latın dilində isə altı hal olduğu halda, macar dilində 18 hal mövcuddur.
• Aqlütinativ quruluş: Müxtəlif şəkilçilər söz köklərinə ardıcıl əlavə olunur və nəticədə uzun sözlər yaranır.
• Sait ahəngi: Şəkilçilər söz kökündəki saitlərin xüsusiyyətlərinə uyğun seçilməlidir.
• Müəyyən və qeyri-müəyyən təsrif: Fellər obyektin müəyyən və ya qeyri-müəyyən olmasına görə müxtəlif formalarda işlənir.
• Unikal söz ehtiyatı: Avropa dilləri ilə ortaq mənşəli sözlərin sayı çox azdır.

9. Fin dili
• Öyrənmək üçün tələb olunan vaxt: 1 100 saat (təxminən 44 həftə)
• Ana dilində danışanların sayı: 5,5 milyon
Fin dili də aqlütinativ quruluşa malik olduğundan öyrənənlər üçün bir sıra çətinliklər yaradır.
• 15 qrammatik hal: Avropa dilləri arasında ən çox qrammatik hala malik dillərdən biridir.
• Samit dəyişməsi: Müxtəlif qrammatik vəziyyətlərdə samitlər "güclü" və "zəif" formalara keçir.
• Sait ahəngi: Yerli sözlərdə ön və arxa saitlər eyni söz daxilində qarışdırılmır.
• Qrammatik cinsin olmaması: Kişi və qadın cinsi fərqləndirilmir. Bu bəzi qaydaları sadələşdirsə də, öyrənənlər üçün əlavə ipuclarını aradan qaldırır.
• Mürəkkəb sözlər: Yeni sözlər çox vaxt bir neçə sözün birləşdirilməsi ilə yaradılır.
• Diqlossiya: Gündəlik danışıq fin dili ilə rəsmi yazı dili arasında əhəmiyyətli fərqlər mövcuddur.

10. Polyak dili
• Öyrənmək üçün tələb olunan vaxt: 1 100 saat (təxminən 44 həftə)
• Ana dilində danışanların sayı: 45 milyon
Polyak dili xüsusilə tələffüzü və mürəkkəb qrammatikası ilə seçilir.
• Ardıcıl samitlər: chrząszcz ("böcək") və następstwo ("nəticə") kimi sözlərdə bir neçə samit ardıcıl gəldiyi üçün tələffüz öyrənənlər üçün çətin olur.
• Yeddi qrammatik hal: İsimlər, sifətlər və əvəzliklər adlıq, yiyəlik, yönlük, təsirlik, alətlik, yerlik və müraciət hallarında dəyişir.
• Üç qrammatik cins: Kişi, qadın və orta cins mövcuddur. Kişi cinsi isə əlavə alt qruplara bölünür.
• Mürəkkəb tələffüz: ź, ż, ć, cz, sz və szcz kimi səslər ana dili polyak dili olmayanlar üçün çətinlik yaradır.
Polşanın Avropa İttifaqındakı mühüm mövqeyi biznes və hüquq sahələrində polyak dili üzrə tərcümə xidmətlərinə tələbatı artırır.

11. Rus dili
• Öyrənmək üçün tələb olunan vaxt: 1 100 saat (təxminən 44 həftə)
• Ana dilində danışanların sayı: 258 milyon
Rus dili ingilisdilli öyrənənlər üçün bir sıra çətinliklər yaradır.
• Kiril əlifbası: 33 hərfdən ibarətdir. Bəzi hərflər latın əlifbasındakı hərflərə bənzəsə də, fərqli səsləri ifadə edir.
• Altı qrammatik hal: İsimlər, əvəzliklər və sifətlər qrammatik hallara görə dəyişir.
• Sərbəst söz sırası: Cümlədə sözlərin yeri vurğunu və məna çalarlarını dəyişə bilir.
• Üç qrammatik cins: Kişi, qadın və orta cins mövcuddur və sözlər bu cinslərə uyğunlaşdırılır.
• Tələffüz: Saitlərin zəifləməsi və samitlərin bir-birinə uyğunlaşması səbəbindən yazılış və tələffüz arasında fərqlər yaranır.

12. Türk dili
• Öyrənmək üçün tələb olunan vaxt: 1 100 saat (təxminən 44 həftə)
• Ana dilində danışanların sayı: 80 milyon
Türk dilinin aqlütinativ quruluşu ilk baxışda mürəkkəb görünsə də, qaydaları olduqca sistemlidir.
• Aqlütinativ quruluş: Şəkilçilər söz kökünə ardıcıl əlavə olunaraq mürəkkəb mənalar yaradır.
• Sait ahəngi: Şəkilçilərin saitləri söz kökündəki saitlərə uyğunlaşır.
• Qrammatik cins yoxdur: Kişi və qadın cinsi fərqləndirilmədiyi üçün bəzi qaydalar daha sadədir.
• Müntəzəm qrammatika: Əsas qaydalar öyrənildikdən sonra istisnaların sayı çox azdır.
• Fonetik yazı: Sözlər əsasən necə tələffüz olunursa, elə də yazılır.

13. İsland dili
• Öyrənmək üçün tələb olunan vaxt: 1 100 saat (təxminən 44 həftə)
• Ana dilində danışanların sayı: 370 min
İsland dili digər Skandinaviya dillərində artıq itirilmiş qədim german xüsusiyyətlərini qoruyub saxlayıb.
• Dörd qrammatik hal: Adlıq, təsirlik, yönlük və yiyəlik halları mövcuddur.
• Üç qrammatik cins: Kişi, qadın və orta cins mürəkkəb uyğunluq qaydaları ilə işlədilir.
• Güclü və zəif sifətlər: Sifətlər müəyyənlik dərəcəsindən asılı olaraq müxtəlif formalarda işlənir.
• Fel sistemi: Çoxsaylı istisnalar və mürəkkəb təsrif qaydaları mövcuddur.
• Unikal hərflər: þ (thorn) və ð (eth) hərfləri ingilis dilindəki "th" səsini ifadə edir.
• Qədim söz ehtiyatı: Dilə başqa dillərdən az söz keçdiyi üçün yeni sözlər əsasən qədim nordik köklərdən yaradılır.
• Məhdud resurslar: Digər geniş yayılmış dillərlə müqayisədə öyrənmə materialları daha azdır.

14. Tay dili
• Öyrənmək üçün tələb olunan vaxt: 1 100 saat (təxminən 44 həftə)
• Ana dilində danışanların sayı: 60 milyon
Tay dili ton sistemi və özünəməxsus yazısı ilə öyrənənlər üçün ciddi çətinliklər yaradır.
• Beş ton: Orta, alçaq, enən, yüksək və yüksələn tonlar sözlərin mənasını bir-birindən fərqləndirir.
• Samit sinifləri: Samitlər üç müxtəlif sinfə bölünür və bu bölgü ton qaydalarının tətbiqinə təsir göstərir.
• Boşluqların olmaması: Yazılı tay dilində sözlər arasında boşluq qoyulmur. Buna görə cümlələri düzgün oxumaq üçün söz sərhədlərini müəyyənləşdirmək lazımdır.
• Nəzakət səviyyələri: Rəsmi və qeyri-rəsmi üslublar fərqli söz ehtiyatı və ifadələrlə işlədilir.
• Təsnifat sözləri (classifiers): Müxtəlif isim qrupları üçün müxtəlif ölçü və təsnifat sözlərindən istifadə olunur.
• Tay əlifbası: Brahmi yazısından yaranmış bu əlifba 44 samit və 15 sait işarəsindən ibarətdir.

15. Yunan dili
• Öyrənmək üçün tələb olunan vaxt: 1 100 saat (təxminən 44 həftə)
• Ana dilində danışanların sayı: 13 milyon
Müasir yunan dili Qədim Yunan dili ilə müqayisədə sadələşdirilsə də, hələ də mürəkkəb xüsusiyyətlərini qoruyub saxlayır.
• Yunan əlifbası: 24 hərfdən ibarətdir. Bəzi hərflər latın əlifbasındakı hərflərə bənzəsə də, fərqli səsləri ifadə edir.
• Üç qrammatik cins: Kişi, qadın və orta cins mövcuddur və sözlər arasında mürəkkəb uyğunluq qaydaları tətbiq olunur.
• Dörd qrammatik hal: Adlıq, yiyəlik, təsirlik və müraciət halları istifadə olunur.
• Rəsmi və danışıq dili: Rəsmi Katharevousa və gündəlik danışıqda istifadə olunan Demotic formaları arasında fərqlər mövcuddur.
• Tarixi söz ehtiyatı: İngilis dili çoxlu yunan mənşəli sözlər qəbul etsə də, müasir yunan dilində onların işlənməsi və mənası çox vaxt fərqlənir.