İsti hava imtahan nəticələrini zəiflədə bilər – Araşdırma
Son illər dünyada müşahidə olunan temperatur artımı təhsil sahəsində də narahatlıq doğurur. Mütəxəssislər bildirirlər ki, ekstremal istilər şagird və tələbələrin diqqətini, yaddaşını və ümumilikdə akademik göstəricilərini zəiflədə bilər.
“Azərbaycan müəllimi” xəbər verir ki, bu mövzu yenidən Fransada gündəmə gəlib. Ölkənin milli təhsil naziri Eduar Jefre isti hava dalğalarının daha erkən başlaması səbəbindən gələcəkdə imtahanların günün sərin saatlarında keçirilməsini təklif edib.
Məsələ ilə bağlı aparılmış elmi araşdırmalar da temperaturun təhsil nəticələrinə təsirini təsdiqləyir. Harvard Universitetinin tədqiqatçıları tərəfindən 10 milyondan çox şagirdin nəticələri əsasında aparılan araşdırma göstərib ki, yüksək temperatur öyrənmə prosesinə mənfi təsir edir və akademik nailiyyətlərin azalmasına səbəb olur. Tədqiqat müəllifləri müəyyən ediblər ki, isti məktəb günlərinin sayının artması şagirdlərin bilik mənimsəmə səviyyəsini aşağı salır. Məktəblərdə kondisioner sistemlərinin mövcudluğu isə bu təsirləri əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.
ABŞ Milli İqtisadi Araşdırmalar Bürosunun (NBER) dərc etdiyi “Heat and Learning” araşdırması da oxşar nəticələr ortaya qoyub. Hesabata görə, ekstremal istilər xüsusilə sosial və iqtisadi baxımdan həssas qruplardan olan şagirdlərin təhsil nəticələrinə daha ciddi təsir göstərir.
“Nature Human Behaviour” jurnalında dərc olunan beynəlxalq araşdırma isə temperatur artımının insan kapitalının formalaşmasına və öyrənmə prosesinə uzunmüddətli təsir göstərə biləcəyini ortaya çıxarıb. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, isti hava şəraiti yalnız həmin günün nəticələrinə deyil, ümumi təhsil nailiyyətlərinə də təsir edə bilər.
2025-ci ildə yayımlanan başqa bir araşdırmada isə sinif otaqlarında temperaturun yüksəlməsinin tələbələrin öyrənmə keyfiyyətini və dərsdən məmnunluğunu azaltdığı müəyyən olunub. Alimlər hesab edirlər ki, iqlim dəyişikliyi fonunda məktəblərdə uyğun temperatur şəraitinin yaradılması artıq təkcə rahatlıq deyil, təhsilin keyfiyyəti məsələsinə çevrilib.
Mənbələr:
Harvard Kennedy School – Heat and Learning (2018) (https://www.hks.harvard.edu/publications/heat-and-learning)
National Bureau of Economic Research (NBER) – Heat and Learning
https://www.nber.org/papers/w24639
Nature Human Behaviour – Temperature and Human Capital in the Short and Long Run
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33020588/
Frontiers in Built Environment – Classroom Temperature and Learning Performance (2025)
https://www.frontiersin.org/journals/built-environment/articles/10.3389/fbuil.2025.1678438/full
