Sizi nə motivasiya edir? – 6 üsul

Azadlıq, tanınmaq, daha yüksək maaş, rahatlıq, təhlükəsizlik, yoxsa insanlarla əlaqə? Sizi əslində səhər yataqdan qalxıb işə getməyə nə vadar edir? Əsas motivasiya mənbəyinizi müəyyənləşdirmək məqsədlərinizə çatmaq üçün daha düzgün strategiya qurmağınıza kömək edə bilər.

Hər hansı bir məqsədin arxasınca getmək dağa qalxmağa bənzəyə bilər. Yolun əvvəlində zirvə yaxın görünür, lakin yüksəldikcə yorğunluq artır və təslim olmaq istəyi yaranır. Belə anlarda insanların irəliləməyə davam etməsini təmin edən əsas amillərdən biri motivasiyadır.

Psixoloqlar motivasiyanı davranışa istiqamət və məqsəd verən qüvvə kimi müəyyən edirlər. Lakin insanları hərəkətə gətirən amillər eyni deyil. Bəziləri müstəqillik istəyir. Digərləri gördükləri işə görə tanınmağa can atır. Bəziləri üçün isə gəlir və sabitlik hər şeydən daha vacibdir.

Araşdırmalar göstərir ki, iş yerində motivasiya, ümumilikdə, altı kateqoriyaya bölünə bilər.

İnsan davranışını nə formalaşdırır?

Davranış həm daxili, həm də xarici qüvvələrin təsiri ilə formalaşır. Məsələn, tələbə kitabı həqiqətən maraqlandığı və ya müəllimi ona bunu tapşırdığı üçün oxuya bilər. Bu fərq daxili və xarici motivasiya arasındakı fərqi göstərir.

Daxili motivasiya insanın bir işi həqiqətən etmək istəməsindən qaynaqlanır. Xarici motivasiya isə maaş, mükafat, sosial gözləntilər və ya təzyiq kimi xarici amillərlə formalaşır.

Özünü müəyyənləşdirmə nəzəriyyəsinə görə, insanın bir işi öz istəyi ilə görməsi bunu məcburiyyət hiss etdiyi üçün etməsindən daha yaxşı nəticələr verir. Araşdırmalar da bunu təsdiqləyir: daxili motivasiya ilə hərəkət edən insanlar məqsədlərinə çatmaq istiqamətində adətən daha çox irəliləyiş əldə edirlər.

İş yerində motivasiyanın 6 növü

750-dən çox peşəkarın iştirak etdiyi bir araşdırmada iş məmnuniyyətinə təsir edən 44 müxtəlif amil qiymətləndirilib. Nəticədə insanların motivasiyası üçü daxili, üçü xarici olmaqla altı əsas kateqoriyada qruplaşdırılıb.

1. Müstəqillik

Bəzi insanlar üçün işdə ən vacib amil müstəqillik və sərbəstlikdir. Onlar öz qərarlarını vermək, öz ideyalarını həyata keçirmək, yaradıcılıqlarını ifadə etmək və peşəkar şəkildə inkişaf etmək istəyirlər.
İşləri üzərində daha çox nəzarətə sahib olduqda və nəticədə öz imzalarını görə bildikdə onların motivasiyası artır.

2. Tanınmaq və təqdir edilmək

Bəziləri üçün uğur yalnız başqaları tərəfindən görüldükdə əhəmiyyət kəsb edir. Status, vəzifə, nüfuz və gördükləri işə görə ictimai şəkildə təqdir olunmaq bu insanlar üçün əsas amillərdir.
Onların nəticələrinin diqqət çəkməsi özlüyündə motivasiya mənbəyinə çevrilir.
3. Sosial əlaqələr

Bəzi insanlar üçün işin ən zövqlü tərəfi insanlardır. Komanda işi, mentorluq, fikir mübadiləsi və həmkarlarla münasibətlər qurmaq onların işə bağlılığını artırır.
Komandanın bir hissəsi olmaq onları tək işləməkdən daha çox motivasiya edir.
4. Maliyyə mükafatı

Xarici motivasiyanın ən aydın formalarından biri puldur. Bəzi əməkdaşlar üçün maaş, bonuslar, sığorta, ödənişli məzuniyyət və digər maddi üstünlüklər əsas motivasiya mənbəyidir.
Xüsusilə maliyyə təzyiqinin yüksək olduğu dövrlərdə gəlir insanların karyera ilə bağlı qərarlarında daha böyük rol oynayır.

5. Rahatlıq və çeviklik

İşin insanın gündəlik həyatına nə dərəcədə uyğun olması da mühüm motivasiya amilidir. İş-həyat balansı, çevik iş saatları və rahat iş mühiti bu kateqoriyaya daxildir.
İş şəxsi prioritetlərlə toqquşmadıqda insanlar ona daha müsbət yanaşmağa və daha çox cəlb olunmağa meyllidirlər.

6. Təhlükəsizlik və sabitlik

Bəzi insanlar üçün ən vacib məsələ iş təhlükəsizliyidir. Sabit gəlir, uzunmüddətli iş təminatı, fiziki və psixoloji təhlükəsizlik bu kateqoriyanın əsas elementləridir.
Uzun illərdir fəaliyyət göstərən və sabit korporativ mədəniyyətə malik şirkətlərdə çalışan əməkdaşlar da özlərini adətən daha təhlükəsiz hiss edirlər.

Motivasiya zamanla dəyişir

Araşdırmalar göstərir ki, insanın əsas motivasiya mənbəyi həyat şəraitindən asılı olaraq dəyişə bilər.
Karyeranın ilk mərhələlərində maaş çox vaxt əsas prioritet olur. İnsan maliyyə baxımından daha sabit vəziyyətə gəldikdən sonra isə müstəqillik, yaradıcılıq və şəxsi inkişaf daha ön plana keçə bilər.
Başqa sözlə, bu gün sizi motivasiya edən şey sabah eyni təsiri göstərməyə bilər.

Öz motivasiyanızı anlamaq niyə vacibdir?

Əsas motivasiya mənbəyinizi müəyyənləşdirmək işdə yaşadığınız narazılığın səbəbini anlamağa kömək edə bilər.

Əgər sizin üçün müstəqillik əsas motivasiyadırsa, rəhbərin hər addımınızı nəzarətdə saxlaması sizi tez yoracaq. Əgər sosial əlaqələr sizin üçün daha vacibdirsə, uzun müddət təcrid olunmaq, hətta gördüyünüz iş maraqlı olsa belə, motivasiyanızı azalda bilər.

Bu yanaşma menecerlər üçün də əhəmiyyətlidir. Əməkdaşları nəyin motivasiya etdiyini anlamaq onların işə bağlılığını və məmnuniyyətini artıra bilər.

Məsələn, inkişaf imkanları yaratmaq insanlarda müstəqillik və peşəkar inkişaf hissini gücləndirə, şirkətin məqsədlərini aydın şəkildə izah etmək isə onların təşkilatla bağlılığını artıra bilər.

Bəs sizi nə motivasiya edir?

Öz motivasiya mənbələrinizi bilmək yalnız karyera üçün deyil, şəxsi məqsədlər üçün də faydalıdır.

Məsələn, yeni idman proqramına başlayırsınızsa və sizi sosial əlaqələr motivasiya edirsə, tək məşq etməkdənsə, bir qrupa qoşulmaq sizin üçün daha effektiv ola bilər.

Əgər sizi tanınmaq və təqdir olunmaq motivasiya edirsə, başqalarının görə və qiymətləndirə biləcəyi bir məqsəd seçmək sizi daha uzun müddət motivasiyada saxlaya bilər.

Nəticə etibarilə, sizi nəyin hərəkətə gətirdiyini anlamaq istənilən məqsədə çatmaq üçün vacib addımdır. Bəzən problem motivasiyanın olmaması deyil. Problem əslində sizi nəyin motivasiya etdiyini bilməməyinizdir.