Korrupsiyaya qarşı mübarizədə ictimai iştirakçılığın rolu
Korrupsiya ilə mübarizə təkcə hüquq-mühafizə orqanlarının və ya dövlət qurumlarının vəzifəsi deyil. Bu, dövlətin, vətəndaş cəmiyyətinin və bütövlükdə cəmiyyətin birgə məsuliyyət daşıdığı mühüm istiqamətdir. Dünya təcrübəsi göstərir ki, korrupsiyaya qarşı mübarizədə ən uğurlu nəticələr yalnız inzibati və hüquqi tədbirlərlə deyil, eyni zamanda ictimai nəzarət, vətəndaş fəallığı və şəffaf idarəetmə mexanizmləri vasitəsilə əldə olunur.
Müasir dövrdə şəffaflıq və hesabatlılıq dövlət idarəçiliyinin əsas prinsiplərindən biri hesab edilir. Vətəndaşların qərarvermə proseslərində iştirak etməsi, dövlət qurumlarının fəaliyyətinin ictimai müzakirəyə açıq olması və vətəndaş cəmiyyəti institutları ilə əməkdaşlığın gücləndirilməsi korrupsiya risklərinin minimuma endirilməsində mühüm rol oynayır.
Bu baxımdan ictimai şuraların fəaliyyəti xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. İctimai şuralar dövlət qurumları ilə vətəndaşlar arasında əlaqələndirici rol oynayır, ictimai rəyin öyrənilməsinə, problemlərin vaxtında müəyyən edilməsinə və ictimai nəzarətin həyata keçirilməsinə dəstək verir. Onların fəaliyyəti vətəndaşların dövlət idarəçiliyində iştirak imkanlarını genişləndirməklə yanaşı, şəffaflığın və hesabatlılığın güclənməsinə də xidmət edir.
Elm və Təhsil Nazirliyi yanında İctimai Şuranın katibi kimi fəaliyyətim dövründə dəfələrlə şahidi olmuşam ki, ictimai iştirakçılığın gücləndirilməsi bir çox problemlərin daha erkən mərhələdə aşkarlanmasına və həlli yollarının müəyyənləşdirilməsinə imkan yaradır. Vətəndaşların, müəllimlərin, valideynlərin və ekspertlərin fikirlərinin dinlənilməsi, onların təkliflərinin nəzərə alınması idarəetmədə açıqlığı artırır və ictimai etimadın formalaşmasına müsbət təsir göstərir.
Korrupsiyaya qarşı mübarizədə maarifləndirmə tədbirlərinin də rolu böyükdür. Cəmiyyət korrupsiyanın yaratdığı mənfi nəticələri nə qədər yaxşı anlayarsa, bu hallara qarşı ictimai mövqe də bir o qədər güclü olar. Xüsusilə gənclər arasında dürüstlük, məsuliyyət və etik davranış dəyərlərinin təşviqi gələcəkdə daha sağlam ictimai mühitin formalaşmasına töhfə verə bilər.
Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, korrupsiya ilə mübarizədə vətəndaş cəmiyyəti institutları mühüm tərəfdaş kimi çıxış edir. İctimai monitorinqlər, ictimai müzakirələr, vətəndaş müraciətlərinin təhlili və ictimai hesabatlılıq mexanizmləri korrupsiya risklərinin azaldılmasına və dövlət-vətəndaş münasibətlərində etimadın möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Hesab edirəm ki, dövlət orqanlarında ictimai iştirakçılığın daha da genişləndirilməsi, ictimai şuraların fəaliyyət imkanlarının artırılması və vətəndaş cəmiyyəti institutları ilə əməkdaşlığın gücləndirilməsi korrupsiyaya qarşı mübarizənin effektivliyini artıran vacib amillərdəndir. Çünki şəffaf və hesabatlı idarəetmənin ən güclü təminatçılarından biri məhz məlumatlı, fəal və proseslərdə iştirak edən cəmiyyətdir.
Korrupsiyaya qarşı mübarizə davamlı prosesdir və bu prosesdə hər bir vətəndaşın rolu var. Dövlət qurumları, ictimai şuralar və vətəndaş cəmiyyəti institutları birlikdə fəaliyyət göstərdikdə daha açıq, daha şəffaf və daha etibarlı idarəetmə modeli formalaşdırmaq mümkündür.
Günay Əkbərova,
Elm və Təhsil Nazirliyi yanında İctimai Şuranın katibi
