Süni intellekti öyrənməyə qısa yol kimi görməməliyik - Andreas Şleyxer

5 Oktyabr, 2026 - 11:58
Süni intellekti öyrənməyə qısa yol kimi görməməliyik

“Ən narahatedici məqam süni intellekt əsrində ən çox ehtiyac duyulan bacarıqlarda: tələbələrin məlumatı qiymətləndirmək, müxtəlif mənbələr arasında əlaqə qurmaq, tənqidi düşünmək və ətrafımızdakı dünya haqqında mühakimə yürütmək qabiliyyətində geriləmədir”.

“Azərbaycan müəllimi” xəbər verir ki, bu fikirləri İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının təhsil və bacarıqlar üzrə direktoru, PISA-nın yaradıcısı Andreas Şleyxer Təhsildə Yeni Çağırışlar VII Beynəlxalq Forumunda çıxışı zamanı səsləndirib.

A.Şleyxer bildirib ki, mütaliədən həzz alma səviyyəsinin aşağı düşməsi və rəqəmsal oxumağa doğru meyil süni intellekt dünyasında ehtiyacımız olan bacarıqları zəiflədə bilər: “PISA tədqiqatının nəticələri göstərir ki, mətni xülasə etmək kimi tapşırıqlar üçün süni intellekt çatbotlarından istifadə edən tələbələr, bu vasitələrdən istifadə etməyənlərlə müqayisədə oxu bacarığı üzrə daha aşağı nəticələr göstərməyə meyillidirlər. Həmçinin bu tələbələr öyrənməyə qarşı daxili motivasiya səviyyələrinin daha aşağı olduğunu bildirirlər”.

Onun sözlərinə görə, əsas mahiyyət kifayət qədər sadədir: biz nəyisə izləməklə orada güclənmirik. "Biz yalnız nəyisə tətbiq edərək güclənirik. Eynilə, öyrənmək də həmişə idrak gücü tətbiq etmək, səy göstərmək və prosesə cəlb olunmaq deməkdir.
Əşyaları asanlaşdırmaqdansa, biz insanları daha güclü etməliyik. Süni intellekti öyrənməyə qısa yol kimi görməməliyik. Onu hazır cavablara aparan qısa yol kimi deyil, təfəkkürü və öyrənməni gücləndirmək üçün pedaqoji məqsədlə istifadə edilən bir alət kimi tətbiq etməliyik.

Süni intellektə insanın fəaliyyət qabiliyyətini tədricən zəiflədən bir qüvvə kimi baxmaq daha rahat görünə bilər. Lakin bu, rahatlıq xatirinə bəzi alqoritmlərə daha çox pay verib öz muxtariyyətimizi və fəaliyyət imkanlarımızı qurban verərək geriyə doğru yavaş çəkilmə olmamalıdır”.

A.Şleyxerin sözlərinə görə, təhsil bizə təcrid olunmuş, avtomatlaşdırıla bilən tapşırıqların cəmindən daha çox bir şey olmağa kömək etməlidir: “Süni intellektin yüksəlişi təhsilin diqqətini koda çevrilə bilməyən insani bacarıqlara yönəltməlidir. Bunlar  mürəkkəb vəziyyətlərdə yol tapmaq, qeyri-müəyyənlik şəraitində etik mühakimələr yürütmək, mürəkkəb sosial münasibətlər qurmaq və həqiqətən yeni bir şey yaratmaq bacarıqlarımızdır. Cəmiyyətlərimizi və iqtisadiyyatlarımızı üzərində qurduğumuz əsas sütunlardır. Əgər təhsil bu insani bacarıqları qətiyyətlə qorumasa, süni intellekt cəmiyyətlərimizin bünövrəsini sarsıda bilər”.