Anar Eminov: Aprel döyüşləri böyük Zəfərimizə gedən yolun təməlini qoydu
2016-cı ilin Aprel döyüşləri Azərbaycan Respublikasının müasir hərbi tarixində keyfiyyətcə yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilməlidir. Bu hadisə yalnız lokal xarakterli hərbi toqquşma deyildi. Eyni zamanda, uzun illər davam edən işğal faktı və nəticəsiz danışıqlar fonunda Azərbaycanın prinsipial dövlət mövqeyinin, milli iradəsinin və hərbi gücünün praktik müstəvidə nümayişi idi. Məhz buna görə də Aprel döyüşləri sonrakı tarixi proseslərin, xüsusilə də 2020-ci ildə qazanılmış Böyük Zəfərin ideoloji və hərbi əsaslarının formalaşdığı mühüm bir mərhələ kimi dəyərləndirilməlidir.
Aprel hadisələri bir daha göstərdi ki, Azərbaycan dövləti öz suverenliyini və ərazi bütövlüyünü təmin etmək üçün həm siyasi, həm də hərbi baxımdan tam hazırlıqlı bir dövlətdir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən məqsədyönlü ordu quruculuğu siyasəti, müdafiə qabiliyyətinin sistemli şəkildə gücləndirilməsi, Silahlı Qüvvələrin müasir texnologiyalar əsasında yenidən formalaşdırılması və şəxsi heyətin peşəkarlığının artırılması Aprel döyüşlərində öz real və təsdiqlənmiş nəticəsini verdi. Bu, təsadüfi uğur deyildi. Bu, illərlə aparılan ardıcıl hazırlığın, siyasi iradənin və dövlət düşüncəsinin məntiqi nəticəsi idi.
Qısa müddət ərzində əldə olunan hərbi uğurlar, xüsusilə Lələtəpə yüksəkliyinin azad edilməsi, əməliyyat-taktiki baxımdan Azərbaycan Ordusuna ciddi üstünlük qazandırdı. Bu mühüm strateji mövqe üzərində nəzarətin bərpası düşmənin uzun illər ərzində formalaşdırdığı müdafiə xəttinin sarsıdılmasının mümkünlüyünü sübut etdi. Eyni zamanda bu uğur göstərdi ki, Azərbaycan Ordusu yalnız müdafiə mövqeyində dayanan bir güc deyil, zərurət yarandıqda çevik, planlı və yüksək peşəkarlıqla hücum əməliyyatları həyata keçirə bilən müasir ordu modelinə sahibdir. Bu mənada Aprel döyüşləri gələcək genişmiqyaslı hərbi əməliyyatların planlaşdırılması üçün həm nəzəri, həm də praktiki baxımdan mühüm strateji baza rolunu oynadı.
Aprel döyüşlərinin əhəmiyyəti yalnız cəbhə xəttində əldə edilən nəticələrlə məhdudlaşmır. Bu hadisənin ən mühüm təsirlərindən biri psixoloji və ideoloji müstəvidə özünü göstərdi. Azərbaycan cəmiyyəti, Azərbaycan əsgəri və bütövlükdə dövlət bu qələbə ilə öz gücünə inamını daha da möhkəmləndirdi. Uzun müddət davam edən, lakin real nəticə verməyən danışıqlar prosesinin fonunda əldə edilən bu uğur xalqın ədalətli mövqeyinin yalnız diplomatik bəyanatlarla deyil, eyni zamanda qətiyyətli siyasi iradə və güclü hərbi potensialla təmin oluna biləcəyini nümayiş etdirdi. Bu qələbə xalqın yaddaşında yeni bir dönüş nöqtəsi yaratdı, milli ruhu yüksəltdi, qələbəyə olan inamı daha da gücləndirdi.
Məhz bu baxımdan Aprel döyüşləri 2020-ci ildə baş vermiş İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı qazanılan möhtəşəm Zəfərin ideoloji və hərbi hazırlıq mərhələsi kimi çıxış etdi. 44 günlük Vətən müharibəsində əldə olunan parlaq nəticələr bir daha təsdiqlədi ki, Aprel döyüşlərində sınaqdan çıxarılan taktiki yanaşmalar, operativ idarəetmə modeli, koordinasiya imkanları və döyüş ruhu sonrakı qələbənin əsas komponentlərindən biri olmuşdur. Aprel döyüşləri Azərbaycan Ordusunun nəyə qadir olduğunu göstərdi, Vətən müharibəsi isə həmin gücün tam miqyasda reallaşması oldu. Bu mənada 2016-cı ilin aprelində yazılan qəhrəmanlıq salnaməsi, əslində, 2020-ci ilin Zəfər dastanının ilk böyük hərbi-siyasi anonsu idi.
Lələtəpə yüksəkliyinin azad edilməsindən sonra Cocuq Mərcanlı qəsəbəsində həyatın yenidən canlandırılması isə bu qələbənin ictimai və dövlətçilik baxımından nə qədər böyük məna daşıdığını açıq şəkildə göstərdi. Uzun illər təhlükə səbəbindən boş qalmış bir yaşayış məntəqəsinin bərpası, insanların doğma torpağa qayıdışı, həyatın yenidən dirçəlməsi təkcə sosial layihə deyildi. Bu, Azərbaycan dövlətinin işğaldan azad olunmuş torpaqlarda həyat qurmaq, yurd yerlərini bərpa etmək və vətəndaşını öz doğma torpağına qaytarmaq əzminin ilk praktik nümunələrindən biri idi. Sonrakı mərhələdə Böyük Qayıdış siyasətinin dövlət strategiyası səviyyəsində həyata keçirilməsi də göstərdi ki, Cocuq Mərcanlı yalnız bir qəsəbənin bərpası deyildi, o, azad edilmiş torpaqlarda yenidən həyat quruculuğunun simvoluna çevrilmişdi.
Aprel döyüşləri həm də onu nümayiş etdirdi ki, Azərbaycan yalnız hərbi gücünü deyil, eyni zamanda siyasi iradəsini, milli həmrəyliyini və dövlət-vətəndaş birliyini səfərbər etməyi bacaran qüdrətli dövlətdir. Həmin günlərdə cəmiyyətin bütün təbəqələrinin, hər bir vətəndaşın, hər bir ailənin Ordumuzun yanında olması, qələbə xəbərini böyük qürur hissi ilə qarşılaması dövlət və xalq birliyinin ən bariz təzahürlərindən biri idi. Bu birlik sonrakı illərdə daha da möhkəmləndi və nəticə etibarilə ölkəmizi tarixi Zəfərə aparan əsas milli dayaqlardan birinə çevrildi.
Aprel döyüşləri həm də gənc nəslin vətənpərvərlik ruhunda formalaşmasında mühüm rol oynayan bir qəhrəmanlıq məktəbi kimi qiymətləndirilməlidir. Bu döyüşlər bir daha sübut etdi ki, torpaq sevgisi, dövlətə bağlılıq, milli kimliyə sədaqət və Vətən uğrunda fədakarlıq Azərbaycan insanının mənəvi dünyasının əsas sütunlarıdır. Xüsusilə gənclər üçün Aprel döyüşləri sadəcə tarix dərsi deyil, həm də milli şüurun, vətəndaş mövqeyinin və dövlətçilik düşüncəsinin canlı örnəyidir. Bu qəhrəmanlıq nümunələrinin təbliği, şəhidlərimizin əziz xatirəsinin yaşadılması, qazilərimizin şücaətinin cəmiyyətə çatdırılması milli-mənəvi tərbiyə baxımından son dərəcə mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Bu əlamətdar günün ildönümündə Aprel döyüşlərinə yalnız tarixi hadisə kimi baxmaq kifayət etmir. Ona həm də müstəqil dövlət düşüncəsinin, milli ləyaqətin, müasir ordu modelinin və xalq-ordu birliyinin parlaq ifadəsi kimi yanaşmaq lazımdır. Çünki Aprel döyüşləri göstərdi ki, Azərbaycan xalqı işğalla heç vaxt barışmayıb, Azərbaycan dövləti isə bu ədalətsizliyə son qoymaq üçün bütün imkanlarını məqsədyönlü şəkildə səfərbər edib. Bu iradə, bu qətiyyət və bu inam son nəticədə bizi tarixi Zəfərə çatdırdı.
Bu gün Aprel döyüşlərinin ildönümünü qeyd edərkən Vətənimizin azadlığı, suverenliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda canlarını fəda etmiş bütün şəhidlərimizi dərin ehtiram və sonsuz minnətdarlıqla yad edirik. Onların qəhrəmanlığı Azərbaycan tarixinin ən şərəfli səhifələrində əbədi yaşayacaq. Eyni zamanda qazilərimizə möhkəm can sağlığı, uzun ömür və firavan həyat arzulayırıq. Onların igidliyi, əzmi və Vətən sevgisi gələcək nəsillər üçün hər zaman örnək olacaqdır.
Anar Eminov,
Mingəçevir Dövlət Universitetinin rektoru
