Çətin şagird yox, anlaşılmayan şagird... – Müəllimin pedaqoji gündəliyindən

20 Noyabr, 2026 - 18:49
Çətin şagird yox, anlaşılmayan şagird...

Müəllimlik illəri insana təkcə dərsliklərdəki bilikləri ötürməyi deyil, hər şeydən əvvəl insan ruhunun xəritəsini oxumağı öyrədir. Hər yeni tədris ili, hər yeni sinif fərqli xarakterlər, fərqli dünyalar deməkdir. Lakin bəzən elə bir şagirdlə rastlaşırsan ki, o, sənin illərlə formalaşmış pedaqoji prinsiplərini, metodik yanaşmanı və hətta səbrini yenidən sınağa çəkir. Mənim üçün həmin "sınaq" və eyni zamanda ən böyük dərsim sinfimdəki o şagird oldu. İlk vaxtlar hər şey olduqca gərgin idi. Onun davranışları klassik dərs prosesinin ritmini pozur, diqqəti saniyələr içində yayınırdı. Ətrafındakı yoldaşlarının əşyalarına müdaxilə etməsi, dərsin axarını gözlənilməz hərəkətlərlə kəsməsi həm məni, həm də digər şagirdləri çıxılmaz vəziyyətə salmışdı. Şikayətlər artdıqca, daxilimdə bir sual yaranırdı: "Mən harada səhv edirəm?".

Zaman ən yaxşı müşahidəçidir. Mən həmin şagirdin "intizamsız" damğası arxasında əslində nələrin gizləndiyini anlamağa çalışdıqca mənzərə dəyişməyə başladı. Problem onun dəcəlliyi deyildi; problem onun qavrama tempinin fərqliliyi idi. O, hamının qaçdığı yolda yeriməyə çalışırdı və çatdıra bilməyəndə aqressivləşir, ətrafa qarşı bir müdafiə mexanizmi qururdu. Əslində o, bacarıqsız deyil, sadəcə "başqa cür" idi. Bu nöqtədə mən müəllim kimi deyil, bir insan kimi yanaşmamı dəyişdim. Tənqidləri, xəbərdarlıqları və standart tələbləri bir kənara qoyub, onunla fərdi körpü qurmağa başladım. Tapşırıqları parçalara böldüm, addım-addım irəlilədik. Tələsmədim, izah etməkdən yorulmadım. Amma ən mühümü – onu dinləməyə başladım. O, başa düşülmək istəyirdi.

Nəticə bir gündə gəlmədi, amma gəldiyi an hər şeyə dəydi. Gərginlik yaradan, yoldaşları ilə yola getməyən, dərslərinə laqeyd yanaşan, əlinə kitab almaq istəməyən o uşaq artıq cəhd edirdi. Səhvlərindən qorxmur, prosesə qoşulmağa çalışırdı. Sinifdəki o soyuq buzlar tədricən əriməyə başladı. Mənim üçün bu yolun ən unudulmaz mükafatı isə onun mənə gətirdiyi o kiçik, səmimi məktublar oldu. Bəzən qrammatik səhvlərlə dolu, bəzən sadə cümlələrlə yazılmış o kağız parçalarında dünyanın ən böyük minnətdarlığı gizlənmişdi: "Müəllim, siz çox yaxşısınız", "Siz mənim ən sevdiyim müəllimsiniz", “Siz dünyanın ən gözəl müəllimisiniz”, “Sizi çox istəyirəm”.  Bu cümlələr bir uşağın qəbul olunduğunu, sevildiyini və ən əsası "görüldüyünü" hiss etməsinin hayqırışı idi. Cəmiyyətin "zəif" dediyi o kiçik qəlbin mənə olan etibarı məni həm kövrəldir, həm də peşəmə yenidən bağlayırdı. Bu təcrübə mənə bir həqiqəti aydınlaşdırdı: Müəllimin ən böyük təsiri dərsliklərdə deyil, şagirdin qəlbinə toxuna bildiyi o dar məqamlardadır. İndi mən "çətin şagird" ifadəsini lüğətimdən silmişəm. Çünki çətin olan şagird deyil, bizim hələ kəşf edə bilmədiyimiz o doğru yoldur. Müəllimlik bəzən planlaşdırdığımızın tam əksinə gedir və məhz o "planlaşdırılmayan" anlar bizi əsl pedaqoqa çevirir.


Aysel Rüstəmova,
Şəmkir rayon Ayaz Bağırov adına Qaralar kənd tam orta ümumtəhsil məktəbinin Azərbaycan dili və ədəbiyyatı müəllimi

Bu yazı “Azərbaycan müəllimi” qəzeti və Azərbaycan Gənc Müəllimlər Assosiasiyasının həyata keçirdiyi “Müəllimin pedaqoji gündəliyi” layihəsi çərçivəsində dərc olunur.