Səhvdən qorxmadan öyrənmək – Müəllimin pedaqoji gündəliyindən
Mənim üçün dərsdə əsas məqsəd hər bir şagirdin öz səsini tapıb onu inamla ifadə etməsidir. Bir neçə sinifdə coğrafiya dərsi keçdiyim üçün hər bir şagirdə fərdi diqqət yetirmək imkanı yaranır. Bu şəraitdə mən, əsasən, sual-cavab, xırda oyunlar, praktiki tapşırıqlar və fərdi işlər kimi interaktiv üsullardan istifadə edirəm.
Təcrübəm göstərir ki, şagirdlər klassik yoxlama suallarından çəkinir və səhv cavab verməkdən tərəddüd edirlər. Buna görə sualları dialoqa açıq, maraq oyandıran və gündəlik həyatla bağlı formada təqdim edirəm. Məsələn, coğrafiya dərsində “Sizcə, bu regionun iqlimi əhalinin həyat tərzinə necə təsir edir?” sualı şagirdlərin fikirlərini sərbəst ifadə etməsinə imkan yaradır.
Oyunlar şagirdlərin diqqətini cəlb etmək və enerjisini artırmaq üçün əvəzsizdir. Lakin oyun ilə dərs arasında balansı qorumaq vacibdir; şagirdlər həm öyrənir, həm də dərs prosesindən uzaqlaşmadan iştirak edirlər. Praktiki tapşırıqlar, məsələn, regionun coğrafi xüsusiyyətlərini əks etdirən xəritə layihəsi hazırlamaq, şagirdlərin öyrəndiklərini praktik şəkildə tətbiq etməsinə və nəticəni dərhal görməsinə imkan verir. Bu yanaşma yalnız qiymətləndirmə üçün deyil, öyrənmənin özü üçün işləmək mədəniyyətini formalaşdırır.
Fərdi işi, əsasən, ev tapşırığı və ya dərsin yekun hissəsində tətbiq edirəm. Bu tapşırıqlar mənə hər bir şagirdin hansı məqamı dəqiq başa düşdüyünü və harada çətinlik çəkdiyini göstərir. Eyni zamanda şagird öyrəndikləri ilə bacarığı arasındakı boşluğu özü qiymətləndirə bilir.
Metodların tətbiqi zamanı ən böyük çətinliklər şagirdlərin mühitindən və ailədən gələn nəticəyə yönəlik təzyiqdən yaranır. Çox vaxt şagirdlər yalnız düzgün cavabı tapmağa diqqət yetirir, bacarıq yaratma prosesinin əhəmiyyətini anlamırlar. Dərsdə əsas məqsədim onlara səhvdən qorxmadan öyrənə biləcəkləri təhlükəsiz öyrənmə mühiti yaratmaqdır.
Təcrübə göstərir ki, şagirdləri dərsə cəlb etmək onların yaşından deyil, onlara yanaşma tərzindən asılıdır. Onlar hər biri fərqli düşünən, fərqli hiss edən fərdlərdir və proqramlaşdırılmış qurğu deyillər. Mən hər bir şagirdi fərdi şəkildə qiymətləndirir və onların şəxsiyyətini nəzərə alıram. Onları eyniləşdirməyə çalışmaq inkişafın qarşısını ala bilər. Buna görə daim müşahidə aparır, dialoq qurur və metodlarımı hər bir şagirdin ehtiyacına uyğunlaşdırıram.
Yekun olaraq, uğurlu pedaqoji yanaşmanın əsasında şagirdləri şəxsiyyət kimi qəbul etmək və onlarla həssaslıqla qurulmuş dialoq dayanır. Bu yanaşma təkcə mövzunu öyrətmir, həm də öyrənmə prosesini şagirdin öz məsuliyyəti kimi qəbul etməsinə, səhvdən çəkinmədən öyrənməsinə imkan verir.
Mirəskər MƏMMƏDOV
Cəlilabad rayonu Fətullaqışlaq kənd orta ümumtəhsil məktəbinin coğrafiya müəllimi
Bu yazı “Azərbaycan müəllimi” qəzeti və Azərbaycan Gənc Müəllimlər Assosiasiyasının (AGMA) həyata keçirdiyi “Müəllimin pedaqoji gündəliyi” layihəsi çərçivəsində dərc olunur.
