Şagirdyönümlü təlim – Müəllimin pedaqoji gündəliyindən
Hər bir sinif özünəməxsus enerjisi və dinamikası olan bir dünyadır. Məhz buna görə də dərslərimi standart qəliblərlə deyil, çevik və yaradıcı metodologiya üzərində qurmağa üstünlük verirəm. Pedaqoji fəaliyyətimdə əsas götürdüyüm prioritet istiqamətlər bunlardır:
“Sokrat dialoqu” və sualın gücü
Mənim üçün öyrətmək məlumatı hazır şəkildə ötürmək deyil, şagirdi doğru suallarla həqiqətə addım-addım yaxınlaşdırmaqdır.
Tətbiqi: Şagird çətinlik çəkəndə cavabı dərhal demirəm. “Buna başqa hansı bucaqdan baxa bilərik?” və ya “Səncə, bu konsept keçən dərs öyrəndiklərimizlə necə birləşir?” kimi yönləndirici suallarla onun düşüncəsinə yol açıram.
Məqsəd: Şagirdin tənqidi təfəkkürünü oyatmaq və ona “öz kəşfini etmə” sevincini yaşatmaq.
Diferensiallaşdırılmış təlim: Hər kəsə öz dili ilə
Hər bir uşağın dünyanı qavrama tərzi fərqlidir. Dərslərimdə VARK (Vizual, Audial, Oxu/Yazı, Kinestetik) modelini tətbiq edərək hər bir şagirdə “öz dilində” xitab edirəm.
Metod: Eyni mövzunu həm vizual sxemlərlə (MIND-MAP), həm müzakirələrlə, həm də kiçik laboratoriya təcrübələri ilə təqdim edirəm.
Nəticə: Bu yanaşma sinifdəki qavrama fərqliliyini aradan qaldırır və hər bir şagirdin öz potensialı daxilində inkişafına şərait yaradır.
Oyunlaşdırma
Dərsin akademik ağırlığını oyunun rəngarəngliyi ilə tarazlayıram.
Alətlər: Kahoot və Quizziz kimi rəqəmsal resurslarla yanaşı, sinif daxilində “Rollu oyunlar” və ya “Bilgi xəritəsi” yarışları keçirirəm.
Təsir: Oyun zamanı yaranan təbii həyəcan şagirdin öyrənmə motivasiyasını daxildən gələn bir marağa çevirir.
İntellekt və təhlükəsiz mühit
Müəllim sadəcə fasilitatordur, şagirdin bələdçisidir. Sinifdə şagirdlərin səhv etməkdən qorxmadığı “təhlükəsiz zona” yaradıram.
Yanaşma: Hər bir səhv cavabı “yeni bir öyrənmə imkanı” kimi dəyərləndiririk. “Səhvdir” kəlməsi əvəzinə, “Bu çox maraqlı yanaşmadır, gəl bu fikri bir az da inkişaf etdirək” ifadəsini seçirəm.
Müəllif metodu ilə yaradıcı yanaşmalar
Bir müəllif olaraq təcrübələrimi sinif otağına daşıyaraq tədris prosesini daha cəlbedici edirəm:
Yaradıcı yazı laboratoriyası: Hekayəni ən maraqlı yerində dayandırıram və sonluğu yazmağı şagirdlərin xəyal dünyasına buraxıram. Bu, onlarda proqnozlaşdırma və səbəb-nəticə əlaqəsi qurmaq bacarığını itiləyir.
“Personajın gündəliyi”: Oxuduğumuz mətnlərdəki qəhrəmanların hisslərini “onların adından” yazırıq. Bu metod uşaqlarda güclü empatiya hissi formalaşdırır.
İnteqrasiya edilmiş oyunlar: Riyaziyyat və Həyat bilgisi kimi fənləri süjet xətti ilə təqdim edirəm. Rəqəmlər “Vurma cədvəli krallığının” canlı personajlarına çevriləndə, riyazi problem həll etmək bir macəraya çevrilir.
“Sinif konstitusiyası”: İbtidai sinifdə nizam-intizam cəza ilə deyil, aidiyyət hissi ilə qurulmalıdır. Qaydaları birlikdə yazırıq və hər bir şagird bu “müqaviləyə” öz rəngli əl izini qoyaraq məsuliyyəti bölüşür.
“Duyğu divarı”: Hər səhər şagirdlərim öz adlarını o anki əhvallarına uyğun emosiya simvolunun yanına yerləşdirirlər. Bu kiçik ritual mənə həmin gün hansı uşağa daha həssas yanaşmalı olduğumu pıçıldayır.
“Kiçik alimlər klubu”: Şagirdlərin təbii marağını qorumaq üçün “Tərs-Müəllim” metodundan istifadə edirəm. Hər həftə bir şagird sadə bir mövzunu (məsələn, suyun dövranı) öz dostlarına “müəllim” kimi izah edərək özünəinam qazanır.
Xədicə Mehdizadə
Bakı şəhər Ə.Əliyev adına 204 nömrəli tam orta ümumtəhsil məktəbinin ibtidai sinif müəllimi
Bu yazı “Azərbaycan müəllimi” qəzeti və Azərbaycan Gənc Müəllimlər Assosiasiyasının həyata keçirdiyi “Müəllimin pedaqoji gündəliyi” layihəsi çərçivəsində dərc olunur.
