ABŞ istedadları itirir, Çin işə cəlb edir – Alim köçü
Ötən il kimya sahəsində Nobel mükafatına layiq görülən, ABŞ-nin Kaliforniya Berkli Universitetinin professoru Ömər Yaghi bundan sonra Çinin Tsinghua Universitetində çalışacaq.
“Azərbaycan müəllimi” Tsinghua Universitetinin rəsmi saytına istinadən bildirir ki, iyulun 3-də ali təhsil müəssisəsində xüsusi mərasim keçirilib və fələstinli əsilli alim universitetin tamştatlı professoru vəzifəsinə təyin olunub.
Ömər Yaghi Tsinghua Universitetinin süni intellekt əsaslı Material Kimyası Tədqiqat Mərkəzinə rəhbərlik edəcək. Ö.Yaghi süni intellektdən istifadə edərək yeni materialların dizaynı və sintezini yeniləşdirməyi, inkişaf müddətlərini qısaltmağı və su qıtlığı, karbon neytrallığı və davamlı inkişaf kimi ekoloji problemləri həll etməyi planlaşdırır. Mərasimdə o deyib: "Mən ekoloji problemləri həll edə biləcək və süni intellektlə idarə olunan kimyada gənc alimlərin yetişdirilməsinə töhfə verə biləcək materiallar hazırlamaq istəyirəm".
On yaşında molekullara aşiq olduğunu deyən alim qeyd edib ki, elmə olan erkən marağı onu coğrafi və mədəni sərhədləri aşmağa, yeni düşüncə tərzləri öyrənməyə və yeni elm sahəsini inkişaf etdirməyə sövq edib. Bu gün onun işi su, karbon, davamlılıq və bu planetdə həyatın gələcəyi kimi dünyanın ən təcili çağırışlarına toxunur. O bildirib ki, elmi-tədqiqatın yolu həmişə asan olmur, amma elm qeyri-müəyyənliyi kəşfə çevirməkdə möhtəşəm bir üsula malikdir, insanlara naməlumluğa maraq, intizam və cəsarətlə yanaşmağı öyrədir. Tsinghua Universitetini seçərkən, o, bu böyük elm müəssisəsində yenidən işə başlamağa hazır olduğunu, artıq elm sahəsində edilənləri təkrarlamaq üçün yox, əvvəlkindən daha çox enerji, daha intensiv və daha çox ambisiya ilə məşğul olmağa hazır olduğunu deyib. O, Tsinghua Universitetində həmkarları ilə birlikdə dövrün çağırışlarını həll etməyi, biliklərin yeni sərhədlərini qurmağı və elmi kəşflərin dünyaya xidmət etməsini təmin etməyi səbirsizliklə gözləyir. "Molekullar məni yeni bir enerji və məqsədlə, insanlara və universitetə xidmət hissi ilə irəli çağırır”.
Ö.Yaghi Tsinghua Universitetində kimya təhsili və AR-GE platforması yaradacaq, bu platforma həmçinin kiçik miqyaslı praktik təlim və təhsil üçün məkan kimi xidmət edəcək.
Tsinghua Universitetinin prezidenti Li Luming qeyd edib ki, yüksək səviyyəli alimlər universitetin təhsil keyfiyyətini və istedad yetişdirmə qabiliyyətini artırmaq üçün vacibdir. Son illərdə Tsinghua Universiteti əsas strategiyasını – universiteti istedadlar vasitəsilə gücləndirmək, dünyanın aparıcı alimlərini fəal şəkildə cəlb etmək, seçilən istedadların yetişdirilməsinə, elm və texnologiyada daha çox özünə güvənmə və güc əldə etməyə güclü dəstək vermək strategiyasını həyata keçirib. O deyib ki, professor Ö.Yaghi dünyanın aparıcı kimyaçılarından biridir və Tsinghua ilə uzunmüddətli əlaqələri var. O, ümid edirdi ki, professor Ö.Yaghi Tsinghuanın kimya sahəsinin yeni əsrinə qədəm qoyarkən yüksək keyfiyyətli inkişafına güclü impuls verəcək, bir neçə ixtisası bir araya gətirərək sərhəd və fənlərarası sahələrə fokuslanacaq və dünya səviyyəli universitetlərin önündə Tsinxua Universiteti üçün yeni bir fəsil yazacaq.
Qeyd edək ki, Ö.Yaghi 1965-ci ildə İordaniyanın Əmman şəhərində fələstinli qaçqın ailəsində anadan olub və 15 yaşında ABŞ-yə köçüb. O, 1990-cı ildə İllinoys Universitetinin “Urbana-Champaign” kampusundan kimya üzrə fəlsəfə doktoru dərəcəsi alıb və 2012-ci ildən Kaliforniya Berkli Universitetində fəxri professor kimi fəaliyyət göstərir. O, adıçəkilən universitetdə təxminən 200 tədqiqatçıya mentorluq edib, onların yarısı Çin mənşəlidir. Çin Elmlər Akademiyasının xarici üzvü olaraq, o, Çinin aparıcı universitetləri ilə əməkdaşlıq edib və 2022-ci ildə Tsinghua Universitetinin Nüvə və Yeni Enerji Texnologiyaları İnstitutunda fəxri professor adına layiq görülüb.
Ö.Yaghi həmçinin Cənubi Koreya ilə dərin əlaqələrə malikdir. Fevral ayında o, Koreya Elm və Texnologiya Akademiyasının xarici üzvü seçilib, ötən ilin dekabrında isə Koreya Universitetinin KU-KIST Konvergensiya Elmi və Texnologiyası üzrə Magistratura Məktəbində fərqlənmiş professor təyin olunub. Lakin onun Koreya Universitetindəki təyinatı beynəlxalq əməkdaşlığa yönəlib, xüsusilə enerji, ətraf mühit və biologiya sahələrində birgə tədqiqat və məsləhətçi rollarında.
Son vaxtlar Çin ABŞ-nin aparıcı universitetlərindən, xüsusilə qabaqcıl texnologiya sahələrində dünyaşöhrətli alimləri cəlb edir. Ö.Yaghudan əvvəl Harvard Universitetinin professoru və data elmləri və süni intellekt sahəsində nüfuzlu mütəxəssis Liu Jun Tsinghua Universitetində fərqlənmiş professor təyin edilib. Harvard təhsilli beyin-kompüter interfeys texnologiyası üzrə alim Çarlz Lieber də artıq Çinə köçüb.
