Alimlər insan hüceyrələrində gizli qalan 1700-dən çox yeni zülal aşkarlayıblar
İnsan genomunda əvvəllər “yararsız DNT” hesab edilən hissələrdə 1700-dən çox yeni zülalabənzər molekulun aşkarlanması biologiya elmində mühüm dönüş nöqtəsi hesab olunur.
“Azərbaycan müəllimi” xarici KİV-ə istinadən xəbər verir ki, beynəlxalq alimlər qrupu insan genomunun gizli qalan hissələrini araşdıraraq “qaranlıq proteom” adlandırılan yeni molekullar sinfini müəyyən edib. Araşdırmanın nəticələri “Nature” jurnalında dərc olunub.
“Qaranlıq genom” haqqında təsəvvür dəyişir
Uzun illər alimlər insan DNT-sinin böyük hissəsini funksiyasız “yararsız DNT” hesab edirdilər. Lakin son araşdırmalar göstərir ki, həmin bölgələr genlərin fəaliyyətini tənzimləməklə yanaşı, yeni zülalabənzər strukturlar da yaradır.
Alimlər bu yeni molekulları “peptidein” adlandırıblar. Onlar adi zülallardan daha kiçik və qeyri-adi quruluşa malikdir. Hazırda onların böyük hissəsinin funksiyası tam məlum deyil.
3,7 milyard məlumat analiz edilib
Araşdırma çərçivəsində alimlər zülal istehsalı ilə əlaqəli ola biləcək 7264 DNT bölgəsini tədqiq ediblər. 95 mindən çox eksperimentdən əldə edilən 3,7 milyard məlumat nöqtəsinin analizi nəticəsində 1785 yeni mikrozülal müəyyən olunub. Bu prosesin təxminən 20 min saat hesablama vaxtı tələb etdiyi bildirilib.
Tədqiqat müəlliflərindən Sebastiaan van Heesch bildirib ki, əldə olunan nəticələr insan orqanizmində mövcud zülal sisteminin indiyədək düşünüldüyündən daha mürəkkəb olduğunu göstərir.
Xərçəng araşdırmalarında yeni ümid
Araşdırmada diqqət çəkən əsas məqamlardan biri “OLMALINC” adlı genlə bağlı olub. Əvvəllər zülal yaratmadığı düşünülən bu genin xərçəng hüceyrələrinin yaşaması ilə əlaqəli “qaranlıq zülal” yaratdığı müəyyən edilib. Laboratoriya təcrübələrində həmin zülal deaktiv edildikdə xərçəng hüceyrələrinin inkişafı zəifləyib.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu kəşf gələcəkdə xərçəng və digər ağır xəstəliklərin müalicəsində yeni terapiya üsullarının hazırlanmasına yol aça bilər.
