Təcrübə ilə öyrənmək – Müəllimin pedaqoji gündəliyindən

Pedaqoji fəaliyyətimdə əsas məqsədim uşaqların yalnız bilik əldə etməsi deyil, eyni zamanda real həyatla əlaqəli bacarıqları erkən yaşlardan mənimsəməsidir. Bu baxımdan keçirdiyim məşğələlərdə uşağın marağını, ehtiyacını və yaş xüsusiyyətlərini əsas götürərək, onları həm təbiətlə, həm də gündəlik həyatla sıx təmasda olan fəaliyyətlərə cəlb etməyə çalışıram. Bu yazıda uşaqları çölə apardığım bir məşğələ günü və ümumilikdə tətbiq etdiyim praktik yanaşmalar haqqında pedaqoji müşahidələrimi təqdim edirəm.

Həmin gün məşğələni qrup otağından kənarda – bağçanın həyətində təşkil etdim. Açıq hava mühiti uşaqlar üçün sərbəstlik, rahatlıq və təbii maraq mənbəyidir. Uşaqları çölə aparacağımı bildirdiyim anda onların sevincini və həyəcanını müşahidə etdim. Bu reaksiya bir daha göstərdi ki, açıq hava uşaqların daxili motivasiyasını gücləndirir və öyrənməyə marağını artırır.Məşğələnin ilk mərhələsində uşaqlarla birlikdə ətraf mühiti müşahidə etdik. Onları ətrafda gördüklərini diqqətlə izləməyə, fərq etdiklərini sözlə ifadə etməyə təşviq etdim. Uşaqlar ağaclar, yarpaqlar, hava şəraiti və quş səsləri haqqında fikirlərini bölüşdülər. Bu mərhələdə uşaqların nitq fəallığının artdığı, daha sərbəst danışdıqları və öz təcrübələrini bölüşməkdən çəkinmədikləri aydın şəkildə hiss olunurdu.

Sonrakı mərhələdə uşaqlara sərbəst hərəkət və oyun üçün şərait yaradıldı. Onlar qaçdılar, oynadılar, öz oyun qaydalarını qurmağa çalışdılar. Sərbəst oyun zamanı uşaqlar arasında əməkdaşlıq, paylaşma və qarşılıqlı ünsiyyət bacarıqları formalaşdı. Müəllim olaraq bu prosesdə əsas rolum müşahidəçi və yönləndirici olmaq idi. Bu yanaşma uşaqlara özlərini daha güvənli hiss etməyə imkan verdi.Açıq hava məşğələsi uşaqların emosional vəziyyətinə də müsbət təsir göstərdi. Onlar daha sakit, rahat və xoş əhval-ruhiyyədə idilər. Bu, bir daha sübut etdi ki, təbiətlə təmas uşaqların psixoloji sağlamlığı və emosional balansı üçün olduqca vacibdir.

Açıq hava məşğələləri ilə yanaşı, bağçada müxtəlif günlərdə uşaqlarla gündəlik həyat bacarıqlarına əsaslanan praktiki fəaliyyətlər də təşkil etmişəm. Bu fəaliyyətlər zamanı uşaqlar sadə işləri özləri icra edir, prosesin mərhələlərini öyrənir və gördükləri əməyin nəticəsini dərk edirlər. Məsələn, bəzi günlərdə uşaqlarla birlikdə sadə mətbəx fəaliyyətləri həyata keçirərək, onların məsuliyyət hissini, səbrini və özünə inamını artırmağa çalışmışam. Bu cür məşğələlər uşaqlarda “mən bacarıram” düşüncəsinin formalaşmasına mühüm töhfə verir.

Bu yanaşmalar təsadüfi deyil. İstəyirəm ki, bizim bağçalarda da uşaqlar digər ölkələrdə olduğu kimi ilk həyat təcrübələrini erkən yaşlardan qazansınlar. Norveçdə məktəbəqədər təhsildə uşaqların açıq havada, təbiətlə iç-içə, real həyat bacarıqları üzərində öyrənməsi əsas prioritet hesab olunur. Almaniyada isə bağçalarda praktik fəaliyyətlər və layihə əsaslı məşğələlər vasitəsilə uşaqlarda müstəqillik, məsuliyyət və sosial bacarıqlar sistemli şəkildə inkişaf etdirilir.Bu təcrübələr mənim pedaqoji baxışımı daha da gücləndirir və bağça təhsilində yalnız akademik biliklərin deyil, həyatla əlaqəli bacarıqların da əsas yer tutmalı olduğunu bir daha təsdiqləyir. Pedaqoq olaraq əsas məqsədim uşaqlar üçün təhlükəsiz, maraqlı və öyrədici mühit yaratmaq, onların təbii potensialını üzə çıxarmaqdır.

Məqsəd:

· Uşaqların yanlız nəzəri deyil,real həyat bacarıqları formalaşdırmaq;

· Sosial və emosional bacarıqları gücləndirmək;

· Təbiət və ətraf mühitlə təmas vasitəsilə müşahidə bacarıqlarını inkişaf etdirməkdir.

Nəticə olaraq qeyd edə bilərəm ki, açıq hava məşğələləri və praktiki həyat fəaliyyətləri uşaqların fiziki, emosional və sosial inkişafında mühüm rol oynayır. Bu cür yanaşmalar uşaqları gələcək həyata hazırlayır, onları daha müstəqil, düşünən və özünə inanan fərdlər kimi formalaşdırır. Mən gələcək pedaqoji fəaliyyətimdə də bu istiqamətdə işləməyi və bağça təhsilində təcrübəyə əsaslanan öyrənməni daha da genişləndirməyi qarşıma məqsəd qoymuşam.

Nərmin Gözəlova
Bakı şəhəri 343 nömrəli körpələr evi-uşaq bağçasının tərbiyəçi-müəllimi

Bu yazı “Azərbaycan müəllimi” qəzeti və Azərbaycan Gənc Müəllimlər Assosiasiyasının həyata keçirdiyi “Müəllimin pedaqoji gündəliyi” layihəsi çərçivəsində dərc olunur.