Təhsildə yeniliklər və yeni çağırışlar: müasir müəllimin missiyası

Müasir dünyada təhsil artıq yalnız bilik ötürülməsi prosesi deyil. O, cəmiyyətin gələcəyini formalaşdıran, sosial və intellektual inkişafı müəyyən edən strateji sahəyə çevrilib. Qloballaşma, texnologiyanın sürətli inkişafı və süni intellektin həyatın bütün sahələrinə nüfuz etməsi təhsil sistemindən çeviklik, müəllimdən isə daha geniş dünyagörüşü və yüksək məsuliyyət tələb edir.

Azərbaycan təhsili yeni mərhələyə qədəm qoyub

Azərbaycan təhsili bu gün yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyub. Son illərdə Azərbaycanda təhsil sahəsində köklü və sistemli islahatlar həyata keçirilir. Elm və Təhsil Nazirliyinin təşəbbüsü ilə kurikulumların yenilənməsi, təhsilin məzmun və forma baxımından müasirləşdirilməsi, rəqəmsal təhsil imkanlarının genişləndirilməsi bu islahatların əsas istiqamətlərindəndir.
Eyni zamanda müəllimlərin peşəkar inkişafına yönəlmiş sertifikasiya mexanizmləri, davamlı təlim proqramları və şəffaf idarəetmə modellərinin tətbiqi təhsil sistemində keyfiyyətə keçidi təmin edir. Bu yanaşma müəllimləri yalnız dərs deyən yox, həm də öyrənən, təhlil edən və yenilikləri tətbiq edən peşəkar kimi formalaşdırır.

Xüsusilə şagirdyönümlü yanaşmanın gücləndirilməsi, fərdi bacarıqların üzə çıxarılması təhsilin nəticəyönümlü olmasına şərait yaradır. Şagirdlərin tənqidi düşüncə, problem həlli və yaradıcı yanaşma bacarıqları yalnız bilik yox, həm də həyat bacarığı kimi inkişaf etdirilir.

Müasir təhsil modelində əsas məqsəd yalnız akademik biliklərə yiyələnmiş şagird yetişdirmək deyil. Prioritet düşünən, analiz edən, yaradıcı yanaşan, sosial məsuliyyət daşıyan, dəyişən dünyaya uyğunlaşmağı bacaran vətəndaş formalaşdırmaqdır. Təhsil artıq “nə bilirik?” sualından çox, “bildiklərimizi necə tətbiq edirik?” sualına cavab verməlidir.

Müəllim artıq lider və yol göstərəndir

Bu prosesdə müəllimin rolu həlledici əhəmiyyət daşıyır. Müəllim artıq yalnız bilik ötürən deyil, şagirdin şəxsiyyət kimi formalaşmasına təsir edən lider, mentor və yol göstərəndir. O, şagirdin tənqidi düşüncəsini, problem həlli bacarığını, ünsiyyət və əməkdaşlıq mədəniyyətini inkişaf etdirməli, eyni zamanda daim öz üzərində çalışan, yeniliklərə açıq olan peşəkar kimi fəaliyyət göstərməlidir.

Müəllimin bu genişlənmiş rolu, onu yalnız dərs deyən yox, həm də şagirdin həyat yolunu istiqamətləndirən mentor və strateq kimi ortaya qoyur. Bu isə müəllimlərin peşəkar təliminə, innovativ metodların öyrənilməsinə və adaptiv tədris prosesinə diqqəti artırır.

Təsviri incəsənət insanın daxili dünyasını formalaşdırır

Təsviri incəsənət fənni müasir təhsildə xüsusi yer tutur. Bu fənn şagirdin estetik zövqünü formalaşdırmaqla yanaşı, onun emosional dünyasını zənginləşdirir, yaradıcılıq potensialını üzə çıxarır. Təsviri incəsənət yalnız rəsm çəkmək bacarığı deyil, düşünmə, hiss etmə və özünü ifadə etmə mədəniyyətidir. Müasir dövrdə incəsənət STEAM yanaşmasının mühüm tərkib hissəsinə çevrilərək şagirdlərdə yaradıcı və çevik düşüncə bacarıqlarını inkişaf etdirir.

Şagirdlər incəsənət vasitəsilə problemlərə yaradıcı baxmağı, fərqli həll yolları tapmağı öyrənirlər. Bu bacarıqlar onların akademik nailiyyətlərini artırmaqla yanaşı, gələcək həyatında da mühüm üstünlüklər yaradır.

Təsviri incəsənət həm də empatiya və sosial bacarıqların inkişafına xidmət edir. Şagirdlər öz emosiyalarını ifadə etməklə yanaşı, başqalarının duyğularını anlamağı, mədəniyyətlərarası münasibətləri qiymətləndirməyi öyrənirlər.

Texnologiya məqsəd deyil, vasitədir

Rəqəmsallaşma təhsildə yeni imkanlar yaradır. Elektron dərsliklər, onlayn platformalar və rəqəmsal resurslar tədris prosesini daha çevik və əlçatan edir. Lakin texnologiya məqsəd deyil, vasitədir. O, müəllimi əvəz etmir, əksinə, müəllimin işini asanlaşdıran və tədrisin keyfiyyətini artıran bir alətdir. Əsas məsələ texnologiyanın düşünülmüş və məqsədyönlü istifadəsidir.

Süni intellekt dövründə müəllimin məsuliyyəti daha da artır

Süni intellekt artıq təhsilin ayrılmaz hissəsinə çevrilməkdədir. Süni intellekt əsaslı platformalar fərdiləşdirilmiş təlim imkanları yaradır, şagirdlərin bilik səviyyəsini analiz edir, onların güclü və zəif tərəflərini müəyyənləşdirir, müəllimə daha effektiv tədris strategiyası qurmağa kömək edir. Eyni zamanda süni intellekt müəllimlərin vaxtına qənaət edərək qiymətləndirmə, planlaşdırma və resurs hazırlığı proseslərini optimallaşdırır.

Süni intellektin sürətlə inkişaf etdiyi bir dövrdə müəllimin məsuliyyəti daha da artır. Texnologiya bilik verə, prosesləri avtomatlaşdıra bilər, lakin insanı insan edən dəyərləri – vicdanı, empatiyanı, mənəviyyatı formalaşdıra bilməz. Bu missiya yalnız müəllimə məxsusdur. Müəllim şagirdlərin yalnız intellektual deyil, eyni zamanda mənəvi inkişafına da rəhbərlik edən əsas fiqurdur.

“Azərbaycan müəllimi” – təhsilin səsi

Təhsildə əldə olunan nailiyyətlərin və qarşıya çıxan çağırışların ictimaiyyətə obyektiv şəkildə çatdırılması hər zaman mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bu baxımdan “Azərbaycan müəllimi” qəzeti yalnız məlumat mənbəyi deyil, müəllimlərin səsini duyuran, onların zəhmətini və uğurlarını işıqlandıran  vacib tribuna rolunu oynayır.

Qəzet müəllimlərin peşəkarlığını, innovativ təcrübələrini və təhsildə əldə olunan uğurları geniş ictimaiyyətlə paylaşır, onların töhfələrinin dəyərini ön plana çıxararaq bütün ölkə boyu təhsil sahəsinin inkişafına güclü təsir göstərir.
Təhsildə əldə olunan nailiyyətlərin və mövcud problemlərin ictimaiyyətə obyektiv şəkildə çatdırılması da mühüm əhəmiyyət daşıyır. 

Biz şagirdləri sabahın dünyasına hazırlamalıyıq

Dəyişən dünya təhsildən daha çevik, dinamik və innovativ yanaşma tələb edir. Yeni peşələrin yaranması, texnologiyanın sürətli inkişafı, süni intellektin gündəlik həyatı və iş proseslərini formalaşdırması, qlobal rəqabətin kəskin artması – bütün bunlar şagirdləri yalnız bu günün tələblərinə deyil, sabahın mürəkkəb və rəqabət dolu dünyasına hazırlamağı zəruri edir.

Bu tələb müəllimlərdən yalnız bilik ötürmə funksiyasını deyil, həm də şagirdlərin yaradıcı düşüncəsini, kritik analiz bacarıqlarını, problemləri həll etmə və adaptasiya qabiliyyətlərini inkişaf etdirməyi gözləyir. Müəllim şagirdlərin həyat bacarıqlarını formalaşdıran mentor, onları gələcək peşə və sosial mühitə yönəldən yol göstəricidir.

Eyni zamanda, bu çağırış müəllim–şagird–valideyn əməkdaşlığını gücləndirməyi, məktəbin cəmiyyətlə daha sıx inteqrasiyasını və sosial məsuliyyət anlayışını da vacib edir. Məktəb təkcə bilik mərkəzi deyil, həm də şəxsiyyətin, əxlaqın, yaradıcılığın və empatiyanın inkişaf etdiyi cəmiyyətin kiçik modeli kimi çıxış etməlidir.

Beləliklə, biz şagirdləri yalnız bugünün yox, sabahın mürəkkəb dünyasına hazırlamalı, onlara həm intellektual, həm də mənəvi bacarıqlar qazandırmalı, onların dəyişən dünyanın tələblərinə çevik şəkildə cavab verən güclü fərdlər kimi formalaşmasına şərait yaratmalıyıq.

Müəllimlik missiyadır

Müəllimlik sadəcə bir peşə deyil, dərin mənəvi və ictimai missiyadır. Müəllim gələcəyin memarıdır. Yeniliklərə açıq, milli-mənəvi dəyərlərə söykənən və qlobal düşüncəyə malik nəsil yetişdirmək onun əsas vəzifəsidir. Süni intellekt nə qədər inkişaf etsə də, insanı insan edən dəyərləri yaşadan müəllimdir. Məhz buna görə müasir müəllimin missiyası əvəzsizdir və cəmiyyətin gələcəyini müəyyən edir.

Sahib Şəmizadə 
Azər Namazov adına 180 nömrəli tam orta məktəbin təsviri incəsənət müəllimi