Aydın Hüseynov: Məktəb qaydaları şəxsi yanaşmalar əsasında müəyyənləşməməlidir
"Dövlət ümumi təhsil müəssisələrində şagirdlər və müəllimlər üçün vahid geyim standartının müəyyən edilməsini yalnız sözügedən kontekstdə qiymətləndirmək düzgün deyil. Çünki söhbət dövlət ümumi təhsil müəssisələrində vahid təşkilati mədəniyyətin, idarəetmə intizamının və peşəkar davranış standartlarının formalaşdırılmasından gedir. Məktəb təkcə bilik verilən məkan deyil, eyni zamanda uşağın davranış, məsuliyyət, ictimai münasibət və kollektivə aidlik vərdişlərinin formalaşdığı mühüm sosial institutdur".
Bunu “Azərbaycan müəllimi”nə açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Aydın Hüseynov deyib.
Deputat bildirib ki, şagird üçün vahid məktəbli forması məktəb qaydalarına hörmətin, kollektiv məsuliyyətin və məktəb kimliyinin vizual ifadəsidir: "Müəllim üçün işgüzar geyim tələbi isə pedaqoji statusun, peşəkar davranışın və təhsil müəssisəsini təmsil etmə məsuliyyətinin tərkib hissəsidir. Müəllimin geyiminin sadə, səliqəli, işgüzar olması, dərsin idarə olunmasına maneə yaratmaması və şagirdlərin diqqətini tədrisdən yayındırmaması əsas prinsipdir. Bu sistem məktəbdə münasibətləri daha proqnozlaşdırılan və institusional edir. Şagird məktəbə hansı qaydalar çərçivəsində daxil olduğunu, müəllim isə öz peşəkar statusunun hansı davranış standartları ilə müşayiət olunduğunu bilir. Beləliklə, vahid forma məktəbdaxili nizam-intizamın, qarşılıqlı hörmətin və peşəkar iş mühitinin formalaşmasına xidmət edən idarəetmə alətinə çevrilir. Vahid yanaşma müəllim-şagird-valideyn münasibətlərində peşəkarlıq və qarşılıqlı hörmət mühitini gücləndirir. Bu baxımdan dövlət siyasətinin strateji məntiqi daha aydın görünür. Məktəbdə qaydalar şəxsi zövq və situativ yanaşmalar əsasında deyil, hamı üçün əvvəlcədən müəyyən edilmiş vahid standartlarla işləməlidir. Bu da idarəetmədə subyektivliyi azaldır, müəllimin nüfuzunu və məktəbin institusional kimliyini gücləndirir".
Aydın Hüseynov diqqətə çatdırıb ki, vahid məktəbli formasının ən mühüm sosial funksiyalarından biri məktəb daxilində ailələrin maddi imkanları arasındakı fərqlərin nümayişkaranə şəkildə görünməsinin qarşısını almaqdır:
"Müasir istehlak mədəniyyətində geyim, brend və xarici görünüş uşaqlar arasında sosial status göstəricisinə çevrilə bilər. Bu isə xüsusilə məktəb yaşında psixoloji təzyiq, müqayisə, ayrı-seçkilik və sosial qruplaşma risklərini artırır. Bu mənada vahid geyim tələbi sosial-iqtisadi fərqlərin qarşısını almağa və ayrı-seçkilik risklərini azaltmağa xidmət edir. Eyni zamanda forma kollektivə aidlik, məsuliyyət və məktəb kimliyi hissini gücləndirən amil kimi qiymətləndirilir.
Burada sosial siyasət baxımından mühüm prinsip bərabər başlanğıc mühitidir. Məktəbdə şagirdin hansı ailədən gəlməsi, valideyninin gəliri və ya hansı geyim markasını almaq imkanının olması onun məktəb daxilində sosial mövqeyini müəyyən etməməlidir. Təhsil mühitində əsas fərqləndirici meyar biliyə, davranışa, məsuliyyətə və şəxsi inkişaf göstəricilərinə çevrilməlidir. Vahid forma həm də məktəbə aidlik hissini gücləndirir. Şagird özünü ayrı-ayrı sosial və maddi qrupların deyil, vahid məktəb icmasının üzvü kimi qəbul edir. Bu, kollektiv məsuliyyətin, məktəbin daxili qaydalarına hörmətin və ümumi kimlik hissinin formalaşmasına xidmət edir. Dövlət təhsil siyasəti baxımından bu yanaşmanın əsas mahiyyəti ondan ibarətdir ki, məktəb uşaqlar arasında fərqlərin dərinləşdiyi deyil, əksinə, sosial bərabərliyin və ümumi vətəndaşlıq mədəniyyətinin formalaşdığı məkan olmalıdır. Vahid məktəbli forması da bu strateji məqsədə xidmət edən təşkilati və sosial alətlərdən biridir".
