“Ürəyinizi alovlandırın!” - Stanford Universitetinin “Məzun günü”ndə gənclərə ilhamverici mesajlar 

“Məzun günü” yalnız diplom alma mərasimi deyil, həm də gənclərin yeni həyata keçid mərhələsidir. Buna görə də “Məzin günü”ndə universitet rəhbərləri və tanınmış şəxslərin çıxışları gənclərə həm ilham verməli, həm də real həyat üçün faydalı istiqamətlər göstərməlidir.  

"Azərbaycan müəllimi" xəbər verir ki, “Google” və “Alphabet” şirkətlərinin baş direktoru Sundar Piçay iyunun 14-də Stanford Universitetinin “Məzun günü”ndəkı möhtəşəm çıxışında Silikon Vadisinə uzanan həyat yolundan, məzunlar üçün ilhamverici karyerasından danışıb: 

“Universitetin Prezident Levin, rektor Martinez, qəyyumlar heyəti, məzunlar -məni bu gün burada çıxış etməyə dəvət etdiyiniz üçün təşəkkür edirəm. Əziz 2026-cı il məzunları, sizi təbrik edirəm!

Hamınızı əvvəlcədən xəbərdar etməliyəm: bu, həyatımda etdiyim cəmi ikinci məzuniyyət çıxışıdır. Birincisi sözün əsl mənasında həyətimdə baş tutmuşdu. Bu, 2020-ci ilin yazında, COVID pandemiyası və karantinlərin ən qızğın dövründə idi. Biz bu cür mərasim keçirə bilməyən məzunlar üçün YouTube məzuniyyət proqramı çəkirdik.

Bu gün geriyə baxanda böyük narahatlıq dövrü görürəm. Auditoriyanın olmalı olduğu boşluğu görürəm. Həmçinin çəkilişdən əvvəl özümə verdiyim saç kəsimini də görürəm. Düzünü desəm, kaş onu heç görməyəydim!

Bu gün isə qarşımda məzuniyyət mərasimlərinin necə olmalı olduğunu görürəm: birlikdə bayram edən məzunlar və bu yolda sizə dəstək olmuş sevdikləriniz — valideynləriniz, qohumlarınız, dostlarınız, professorlarınız və bu mərhələyə çatmağınıza kömək edən hər kəs. Gəlin onları bir daha alqışlayaq, buna həqiqətən layiqdirlər!

Bilirəm ki, dəyər verdiyiniz hər kəs bu gün burada ola bilməyib. Bir çoxunuz, mənim kimi, ölkənin və dünyanın başqa yerlərindən gəlmisiniz. Ailələrin səyahət etməsi hər zaman mümkün olmur. Əslində, bu gün anam və atam ilk dəfədir ki, mənim iştirak etdiyim bir məzuniyyət mərasimində iştirak edirlər. Buna görə onlara və burada mənimlə olan bütün ailəmə xüsusi təşəkkür edirəm.

Bilirəm ki, bu gün sizə məsləhət vermək günüdür. Amma son vaxtlar mənə də nə deməli olduğum barədə çoxlu məsləhətlər verirlər. Daha doğrusu, eyni məsləhəti: nəyi deməməli olduğumu. İnsanlar düşünürdülər ki, bu mənim üçün çətin olacaq; axı söhbət soyadımın son iki hərfindən gedir.

Düzünü desəm, həmin mövzu sizinlə bölüşmək istədiyim fikirlər üçün əhəmiyyətli deyil. Mən öyrənmişəm ki, ən dəyərli və zamansız məsləhətlər texnologiyadan asılı olmur. Onlar sizinlə, qurmaq istədiyiniz həyatla və həmin həyata çatmağa kömək edən seçimlərlə bağlıdır.

Bəziləriniz artıq nəyi hədəflədiyinizi bilirsiniz. Təbrik edirəm! İndi Rose and Crown-da son gecələrinizi keçirin; gündəlik iş başlayandan sonra bu daha çətin olacaq.

Bəziləriniz isə nə etmək istədiyiniz barədə heç bir təsəvvürə malik olmaya bilərsiniz. Bu da tamamilə normaldır. Məzun olduğum gün özümü qeyri-müəyyən hiss etdiyimi xatırlayıram. Həyatın bir-birini izləyən böyük anlardan ibarət olduğu hissi və onların hamısını qüsursuz yaşamaq təzyiqi üzərimdə idi.
Bu xüsusilə yüksək nailiyyətlər əldə etmiş insanlar üçün doğrudur — hər qiymətə, hər məqaləyə, hər imtahana görə əziyyət çəkən, fəaliyyətlər, idman, təcrübə proqramları və indi ilk iş yerləri arasında ideal tarazlıq yaratmağa çalışanlar üçün.

Sizə kiçik bir sirr açım: bu şeylər həmin anda vacib görünsə də, düşündüyünüz qədər taleyüklü deyillər. Siz biologiya imtahanından zəif qiymət ala bilərdiniz, hansısa dərsi buraxa bilərdiniz, hətta heç vaxt tuba çalmağı öyrənməyə də bilərdiniz. Yenə də böyük ehtimalla bu gün burada olardınız.

Bu həqiqəti necə anlamağa başladığımı sizə danışım.

Stanfordda oxuyarkən Pat adlı bir kurs yoldaşım vardı. O, Long Beach şəhərindən idi, bir qulağında sırğa taxırdı — o vaxt mənə çox fərqli görünürdü — və ağ rəngli, iki qapılı Honda Prelude kabrioleti vardı.
Yanvar ayının bir çərşənbə səhəri, Stanforddakı ilk qış semestrimdə dərsə gedirdik. Birdən dedi:

— Bəlkə dərsə getmək əvəzinə Las Veqasa gedək?

Mən heç vaxt dərs buraxmamışdım. Əlbəttə ki, heç vaxt uzun avtomobil səyahətinə də çıxmamışdım. (Əslində, valideynlərim bunu ilk dəfə indi eşidirlər.).

Amma mən:

— Yaxşı, gedək, — dedim.

Beləcə yataqxanaya qayıdıb lazım olan əşyaları götürdük və yola düşdük.

Ora çatmaq üçün dağlardan keçmək lazım idi. Dağlardan keçərkən qar yağmağa başladı. Mən ömrümdə ilk dəfə qar görürdüm. Əlimi uzadıb qar dənələrini tutmağa çalışdım və onların nə qədər yumşaq olduğuna inana bilmədim. Pat maşını saxladı ki, düşüb baxım. Bu, həqiqətən gözəl idi və heç vaxt unutmayacağım bir an oldu.

Yola çıxmağımızdan doqquz saat sonra uzaqda gecə işıqları görünən Las Veqasa çatdıq. Nə düşünəcəyimi bilmirdim. Pat mənə blackjack oynamağı öyrətdi. Beş dollarla başladım və təxminən on beş dollar da qazandım. Sonra dedim:
— Mənlik deyil!

Uzun qalmağa pulumuz yox idi, ona görə də ertəsi gün geri döndük.
Deyəsən heç kim dərsə gəlmədiyimizi hiss etməmişdi. Həmin gün ilk dəfə anladım ki, bir az rahatlaşsam da, dünya dağılmayacaq.

Həyatınız boyunca çoxlu anlarla qarşılaşacaqsınız. Onlardan yalnız bir neçəsi həqiqətən vacib olacaq və onları düzgün qiymətləndirməlisiniz: həyat yoldaşı seçmək, ailə qurmağa qərar vermək, böyük karyera dəyişikliyi etmək kimi. Bu qərarlar vaxt və düşünülmüş yanaşma tələb edir.

Lakin həyatınızda bundan qat-qat çox, sadəcə böyük görünən anlar olacaq. Əslində minlərlə belə an olacaq. Və onların çox az hissəsi taleyinizi müəyyən edəcək. Universitetdən sonrakı ilk işiniz? Köçəcəyiniz növbəti şəhər? Həmin səyahətə çıxmaq və ya çıxmamaq? Bu anlar həyat yolunuza rəng qatır, lakin nadir hallarda onun istiqamətini müəyyən edir.

Əgər siz vacib siqnalları səs-küydən ayırmağı bacarsanız, həmin anlarda həyatınızı istədiyiniz istiqamətə yönəldə bilərsiniz.

Bu gün sizə öz həyatımda istifadə etdiyim üç sadə filtrdən danışmaq istəyirəm. Məhz bu üç filtr mənə səhvdən çox düzgün qərar verməyə kömək edib və üzərimdəki təzyiqi azaldıb.

Optimizmi seçin

Bəlkə də bu fikir hazırkı vəziyyətdə sizə inandırıcı gəlməyə bilər. Dünya çətin dövrdən keçir: qlobal münaqişələr, iqtisadi narahatlıqlar, texnologiyanın sürətli şəkildə yenidən formalaşması, informasiya bolluğu.
Gündəlik xəbərlərə baxıb elə düşünmək asandır ki, bəşəriyyət tarixinin ən çətin dövründə yaşayırıq. Amma mənə kömək edən bir fikir var: hər nəsil öz çətinlikləri ilə üzləşib. Biz məzun olduğumuz dünyanı seçə bilmirik, amma həmin dünyaya necə baxacağımızı seçə bilirik.

Valideynlərim bu düşüncəni mənə uşaq yaşlarımdan aşılamışdılar.

Mən Hindistanın canlı və enerjili şəhəri olan Chennai-də böyümüşəm. Ümumilikdə rahat həyatımız vardı, amma çətinliklər də yox deyildi. Şiddətli quraqlıq bizi narahat edirdi və su maşınlarının vaxtında gəlib-gəlməyəcəyini düşünürdük. Texnologiya isə həyatımıza çox yavaş daxil olurdu. Telefon, televizor və soyuducu əldə etmək üçün illərlə gözləməli olmuşduq. Amma onların hər biri həyatımızı əhəmiyyətli şəkildə dəyişdirdi.

Valideynlərim heç vaxt imkanların məhdudluğunun təsəvvürümü məhdudlaşdırmasına imkan vermədilər. Məhz buna görə bir gün Silikon Vadisi adlı uzaq bir yerdə işləyə biləcəyimi xəyal etməyə cəsarət etdim.
Stanforddan qəbul məktubu gələndə atam mənim biletimi almaq üçün təxminən bir illik maaşına bərabər məbləğ xərclədi. Bu, mənim ilk təyyarə səfərim idi.

Kaliforniyaya çatanda isə hər şey təsəvvür etdiyim kimi deyildi.
Hava limanından 280 nömrəli magistralla gedərkən pəncərədən baxıb gördüm ki, ətraf gözlədiyim qədər yaşıl deyil. Daha çox... qəhvəyi rəngdədir. Yəqin bunu ucadan dedim.

Məni qəbul edən ailənin xanımı, xanım Jane Earl nəzakətlə düzəliş etdi:

— Biz buna qəhvəyi yox, qızılı deyirik.

Mənim optimizmi seçmək dediyim məhz budur. Məsələlərə müsbət tərəfdən baxmaq. Mən qəhvəyi təpələr görürdüm, o isə qızılı təpələr. Bu kiçik baxış dəyişikliyi dünyaya münasibətimə böyük təsir göstərdi.

Çətin işlərə yönəlin

Stanforddan ayrıldıqdan sonra dərhal uğur qazandığımı demək istərdim. Amma belə olmadı.
Hətta on il sonra belə, özümü doğru yolda hiss etmirdim. Ayaqlarımın üzərində möhkəm dayanmağım vaxt aldı.
Nəhayət, "Google"a müraciət etdim.

Son müsahibəm 2004-cü ildə, 1 aprel tarixində oldu. Həmin gün Gmail istifadəyə verilmişdi. Müsahibə götürənlər mənə Gmail haqqında sual verəndə bunun zarafat, yoxsa real məhsul olduğunu anlamadım. Çünki o dövrdə hər kəsə 1 GB pulsuz yaddaş vermək son dərəcə iddialı və demək olar ki, qeyri-mümkün görünürdü.

Bir neçə il sonra mənə də qeyri-mümkün görünən bir layihə üzərində işləmək imkanı verildi.
İnternet yeni mərhələyə keçirdi. Sadə veb səhifələr yerini mürəkkəb tətbiqlərə verirdi. Bizdən ibarət kiçik bir qrup hesab edirdi ki, brauzeri tamamilə yenidən təsəvvür etmək olar — daha sürətli və daha yaxşı etmək mümkündür.

Şirkət daxilində ümumi fikir belə idi ki, brauzer yaratmaq yüzlərlə mühəndis tələb edən son dərəcə çətin işdir. Biz isə cəmi on nəfər idik.

Onlar haqlı idilər. Bu həqiqətən çox çətin idi.
2008-ci ildə hazırladığımız brauzeri istifadəyə verdik. İlk 24 saat ərzində səkkiz milyon istifadəçi qazandıq və rəylər çox müsbət idi.
Sonra artım dayandı.
Bir ildən sonra bazar payımız təxminən iki faiz idi. O zaman "Microsoft"un baş direktoru Steve Ballmer müsahibəsində Chrome-la lağ etmiş və onu statistik yuvarlaqlaşdırma səhvi adlandırmışdı.

Bu ruhdan salıcı ola bilərdi. Amma mən Kaliforniya optimizmi ilə komandama dedim:

— Əgər bizi tənqid etmək üçün xüsusi vaxt ayırırsa, deməli nəyisə düzgün edirik.

Biz işləməyə davam etdik. Komandaya daim daha iddialı hədəflər qoyduq. Başqaları brauzerlərini altı ayda və ya ildə bir dəfə yenilədiyi halda, biz hər altı həftədən bir yeni versiya təqdim edirdik.
Və uğur gəlməyə başladı.

Çətin işlər üzərində çalışmaq mənə çox şey öyrətdi. Belə layihələr ətrafına istedadlı və optimist insanları toplayır. Və hətta qoyduğunuz böyük hədəflərə tam çatmasanız belə, yenə də böyük nailiyyət əldə etmiş olursunuz.

Ona görə də qarşınıza çətin bir iş çıxanda cavabınız “bəli” olsun.

Hər şey bərabərdirsə, sizi həyəcanlandıran işi seçin

Mənim üçün bu həmişə texnologiyaya çıxış olub.
Ailəmin texnologiyaya çıxışı artdıqca həyatımız da yaxşılaşırdı.

Stanforda gələnə qədər kompüterdən ciddi şəkildə istifadə etmək imkanım olmamışdı. Ona görə də "Sweet Hall"a girib istədiyim vaxt istifadə edə biləcəyim onlarla kompüteri görəndə çox təəccübləndim.
1993-cü il idi və internet sözün əsl mənasında ətrafımda qurulurdu.

Mən onu insan inkişafının əsas hərəkətverici qüvvələrindən biri hesab edirdim. Bu texnologiyanı mümkün qədər çox insana çatdırmaq prosesinin bir hissəsi olmaq məni həyəcanlandırırdı.

Məhz buna görə "Google"un təklifini qəbul etdim. Sonralar "Chromebook" və "Android" kimi layihələr üzərində işləmək imkanını da buna görə böyük həvəslə qarşıladım.

Bir neçə il əvvəl Hindistanın kənd bölgələrində Android telefonlarından ilk dəfə istifadə edən qadınlarla görüşmüşdüm. Onlar yeni peşələr öyrənir və uzaqda yaşayan yaxınları ilə əlaqə saxlayırdılar.
Bir dəfə də Pittsburqdakı sinif otaqlarından birində fərqli mənşəli şagirdlərin yaratmağa kömək etdiyim məhsullar vasitəsilə təhsil aldıqlarını gördüm.

Kompüter texnologiyalarının insanların həyatını mənim həyatımı dəyişdirdiyi kimi dəyişdirdiyini görmək mənim üçün dünyadakı ən həyəcanverici hiss idi.

Buna görə öz yolunuza baxarkən diqqətinizi bunlara yönəltməyin:
• Valideynlərinizin sizdən gözlədiyi şeyə; 
• Dostlarınızın hamısının etdiyi işə; 
• Cəmiyyətin sizdən tələb etdiyini düşündüyünüz şeyə. 

Əvəzində düşünün:
Sizi gecə yarısına qədər otaq yoldaşlarınızla həyəcanla söhbət etməyə vadar edən nədir?
Gedib məhz onu edin.

2026-cı il məzunları, mən səmimi şəkildə inanıram ki, siz tarixdəki ən bacarıqlı məzun sinfisiniz.
Ən azı gələn ilə qədər. Tərəqqi məhz belə işləyir.

Qarşınızda minlərlə an var.
Vacib olan onların hamısını qüsursuz yaşamaq deyil.
Vacib olan irəliləməyə davam etməyin yolunu tapmaqdır.
Bəzən yol sizi qarla örtülmüş gözəl dağ zirvəsinə aparacaq.
Bəzən isə... Las Veqasa.
Hər ikisi bir hədiyyədir.
Siz artıq həyatın qızılı təpələrini görməyə imkan verən Kaliforniya optimizminə maliksiniz.
Və çətin işlərin öhdəsindən gələ bildiyinizi sübut edən Stanford diplomunuz da var.
İndi isə irəli gedin və ürəyinizi alovlandırın!
Təbrik edirəm!”.